Türkiye’nin yaş meyve sebze ihracatı, 2002-2024 döneminde yaklaşık yüzde 175 artarak 1 milyon 337 bin tondan 3 milyon 669 bin tona ulaştı. Aynı dönemde 20 temel üründeki üretim yüzde 50 yükselirken ihracatın üretimden daha hızlı büyümesi, sektörün dış pazarlardaki gücünü artırdı.
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği AR-GE biriminin TÜİK verilerinden yaptığı derlemeye göre söz konusu ürünlerde üretim 2002’de 34 milyon 292 bin ton seviyesindeyken 2024’te 51 milyon 560 bin tona çıktı. İklim krizinin etkili olduğu 2025’te ise üretim yüzde 14 gerileyerek 44 milyon 350 bin tona düştü.
İHRACATIN ÜRETİMDEKİ PAYI YÜZDE 7,1’E ÇIKTI
Yaş meyve sebze sektöründe 2002 yılında toplam üretimin yüzde 3,8’i ihraç edilirken bu oran 2024’te yüzde 7,1’e yükseldi. Böylece sektör, üretim artışını dış pazarlara daha yüksek oranda taşıyan bir yapıya kavuştu.
İncelemede patates, kuru soğan, domates, hıyar, biber, karpuz, elma, şeftali, nektarin, kayısı, kiraz, portakal, mandalina, limon, incir, kivi, muz, üzüm, çilek ve nar üretimi ile ihracatı mercek altına alındı.
2026 İHRACAT HEDEFİ 4,5 MİLYAR DOLAR
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, 2002-2024 döneminde üretimin yaklaşık yüzde 50, ihracatın ise yaklaşık yüzde 175 büyüdüğünü söyledi.
Balık, sektörün 2025 yılında 3 milyar 704 milyon dolarlık ihracata ulaştığını belirterek 2026 yılı için 4,5 milyar doların üzerinde döviz geliri hedeflediklerini kaydetti.
MANDALİNA 913 MİLYON DOLARLIK GELİR SAĞLADI
Yaş meyve sebze ihracatının öne çıkan ürünü mandalina oldu. Mandalina ihracatı 2002’de 247 bin ton seviyesindeyken 2024’te 702 bin tona yükseldi, 2025’te ise 1 milyon ton sınırına yaklaştı.
Türkiye’de üretilen mandalinanın yüzde 45’i ihraç edilirken bu üründen 913 milyon dolarlık döviz geliri elde edildi. Mandalina, miktar ve ihracat geliri bakımından sektörün lokomotif ürünlerinden biri haline geldi.
ELMA İHRACATI 22 KATI AŞTI
Elma üretimi 2002’de 2 milyon 200 bin ton seviyesindeyken 2024’te 4 milyon 420 bin tona çıktı. Aynı dönemde elma ihracatı 14 bin tondan 315 bin tona yükselerek 22 katı aştı.
Elmanın ortalama ihracat fiyatı da yüzde 43 artarken ihracattan sağlanan döviz geliri 190 milyon dolara ulaştı.
YENİ ÜRÜNLER İHRACAT KALEMİNE DÖNÜŞTÜ
2002 yılında ihracatı bulunmayan ya da sınırlı seviyede kalan bazı ürünler de zaman içinde önemli dış satım kalemlerine dönüştü. Türkiye, son verilerde 23 bin ton incir, 20 bin 854 ton çilek, 7 bin 230 ton kivi ve 4 bin 679 ton muz ihraç eder hale geldi.
Limon, domates, kiraz, şeftali ve nektarin ihracatında da dikkat çekici artışlar kaydedildi. Üretimde ise kivi, nar, muz, kayısı ve mandalina son 22 yılda en hızlı büyüyen ürünler arasında yer aldı.
ORTALAMA İHRAÇ FİYATI 1,28 DOLARA YÜKSELDİ
Sektörün kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 2002’de 0,58 dolar düzeyindeyken 2024 sonunda 1,28 dolara çıktı. Böylece yaş meyve sebze ihracatında yalnızca miktar değil, birim değer de önemli ölçüde yükseldi.
Kalite, gıda güvenliği, sürdürülebilirlik ve uluslararası standartlara uyum alanındaki yatırımların, Türk ürünlerinin dünya pazarlarında daha yüksek değerle satılmasına katkı sunduğu belirtildi.
İKLİM KRİZİ ÜRETİMDE KAYBA YOL AÇTI
Don, kuraklık, aşırı sıcaklık ve düzensiz yağışlar, 2025 yılında yaş meyve sebze üretiminde yüzde 14 kayba neden oldu. Üretimdeki gerilemeye rağmen sektör, ihracatını ve döviz gelirini sürdürdü.
Cengiz Balık, sürdürülebilir büyüme için su verimliliği, modern sulama sistemleri, tarımsal teknoloji yatırımları ve iklim değişikliğine dirençli üretim modellerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.
YENİ PAZARLAR VE KATMA DEĞERLİ İHRACAT ÖNE ÇIKACAK
Sektör, önümüzdeki dönemde ürün çeşitliliğini artırmayı, yeni pazarlara açılmayı ve daha yüksek katma değerli ihracata yönelmeyi hedefliyor. Türkiye’nin iklim çeşitliliği, üretim kapasitesi ve lojistik avantajlarının küresel pazarlardaki büyümeyi desteklemesi bekleniyor.
