Osmaniye’nin Düziçi ilçesindeki Düldül Dağı’nda doğasever Mehmet Çelik tarafından bulunan yeni bir bitki türü, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım’ın yürüttüğü bilimsel çalışmalarla literatüre kazandırıldı. Yeni türe, Çelik’in eşi Sumru Çelik’e ithafen “Saxifraga sumruae”, Türkçe bilimsel ad olarak ise “Düldül Taşkıranı” ismi verildi.
Düldül Dağı’nın zirveye yakın bölümünde yetişen bitkinin, bin 800 ile 2 bin 200 metre arasındaki sarp kalker kayalıklarında yaşadığı belirlendi. Yalnızca yaklaşık 250 bireyi tespit edilen türün, teleferik çalışmaları ve küresel iklim krizinin etkileri nedeniyle neslinin tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bildirildi.
DÜLDÜL DAĞI’NA ÖZGÜ ENDEMİK TÜR SAYISI SEKİZE ÇIKTI
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, taşkıran cinsinin dünya genelinde yaklaşık 480 ila 500 türle temsil edildiğini söyledi. Türkiye’de daha önce 23 taşkıran türünün bilindiğini belirten Yıldırım, Düldül Taşkıranı ile bu sayının 24’e, Türkiye’ye özgü endemik taşkıran türü sayısının ise beşe yükseldiğini kaydetti.
Düldül Dağı’nın biyolojik çeşitlilik bakımından Türkiye’nin önemli alanlarından biri olduğunu vurgulayan Yıldırım, dağda daha önce yalnızca bu bölgede yaşayan yedi nokta endemik tür bulunduğunu ifade etti. Yeni keşifle birlikte sadece Düldül Dağı’nda görülen endemik bitki sayısı sekize çıktı.
YALNIZCA 250 BİREYİ TESPİT EDİLDİ
Araştırmalar sırasında Düldül Taşkıranı’nın yaklaşık 250 bireyden oluşan sınırlı bir popülasyona sahip olduğu belirlendi. Bitkinin yalnızca dağın zirvesindeki küçük bir alanda yetişmesi, habitatta meydana gelebilecek tahribatın türün geleceğini doğrudan etkilemesine yol açıyor.
Yıldırım, küçük bir bölgede yapılacak müdahalenin bile bitki popülasyonunda ciddi kayıplara neden olabileceğini belirterek, Düldül Dağı’na özgü sekiz endemik türün birlikte koruma altına alınması gerektiğini söyledi.
TELEFERİK ÇALIŞMALARI YAŞAM ALANINI TEHDİT EDİYOR
Düldül Dağı’nın zirvesine yakın bölgelerde yürütülen teleferik çalışmalarının bitkinin yaşam alanına zarar verdiğini belirten Yıldırım, yüklenici firma, yerel yönetim ve milli park yetkililerine koruma çağrısında bulundu.
Yıldırım, bitkinin sınırlı sayıdaki bireyi, dar yayılış alanı ve insan kaynaklı baskılar nedeniyle her an yok olma riski taşıdığını ifade etti. Küresel ısınmanın yüksek dağ bitkileri üzerindeki etkilerinin de tehdidi artırdığına dikkat çekti.
İLK KEZ 2019 YILINDA FARK EDİLDİ
Bitkiyi ilk kez 2019 yılında Düldül Dağı’nın zirvesinde gördüğünü anlatan Mehmet Çelik, uzun süren araştırmaların ardından Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile iletişime geçtiğini söyledi. Yapılan incelemeler sonucunda bitkinin bilim dünyası için yeni bir tür olduğu belirlendi.
Çelik, sarp kayalıkların çatlaklarında yetişen bitkinin sert yapraklara sahip olduğunu, yaklaşık 5-6 santimetre yüksekliğinde çiçekler açtığını belirtti. Ulaşılması ve görülmesi zor olan türe eşinin adını vermekten mutluluk duyduğunu ifade etti.
