Altın kadar değerli ama gerçek! Tıpta Rh-null olarak bilinen ve halk arasında “altın kan” diye adlandırılan bu kan grubu, dünyadaki en nadir kan türü olarak tanımlanıyor. Altının kıymeti nasıl nadirliğinden geliyorsa, bu kan grubu da aynı nedenle dikkat çekiyor.
Türkiye ise bu konuda tarihe geçti. Gaziantep’te yaşayan 30 yaşındaki Naide Soylu, üçüncü gebeliğinde bu kan grubuna sahip olduğunu öğrendi. Dünya çapında 6 milyon kişide bir görülen bu durum, ülkemizde ilk kez kaydedildi. Soylu’nun doğum öncesi ihtiyaç duyduğu kan, İspanya’dan soğuk zincirle özel şekilde Türkiye’ye getirildi. Haberin ardından vatandaşlar altın kan grubu nedir sorusunun cevabını merak etti.
Altın Kan nedir?
İnsanlık tarihinde bilinen 50’den az vakası olmasına rağmen oldukça değerli olan Rh Null, son bilinene göre yalnızca 48 insanda bulunuyordu. Bugün, Naide Soylu ile birlikte bu sayının 49 olduğunu biliyoruz.
Altın kan grubuna sahip kişilerde normalde kanda bulunan Rh adlı madde yoktur. Bu nedenle dünyada bu kana sahip insan sayısının 50’den az olduğu düşünülüyor. Bu kan grubunun ortaya çıkışı da zamanında kan yapısı diğer insanlardan farklı olan tek bir kişiye dayanıyor.
Aktın kana sahip ilk kişi 1961 yılında tespit edildi. Avustralyalı Aborjin kökenli bir kadına yapılan rutin kan testlerinde A, B ve Rh antijenlerinin hiç bulunmadığı fark edildi. Daha yakın bir örnek ise 14 Temmuz 2022’de Hindistan’da yaşandı. Gucaratlı 65 yaşındaki bir adam kal krizi nedeniyle hastaneye kaldırıldığında, onun da bu nadir kan grubuna sahip olduğu ortaya çıktı.
Altın kan neden önemli?
Altın kan yalnızca özel bir kan grubu değildir, aynı zamanda dünyada neredeyse yok denecek kadar az kişide görülür. Bu kadar az bulunması özellikle tıp dünyasında ona önemli bir değer kazandırıyor.
Rh-null kan grubu, evrensel donör olarak kabul edilir; yani diğer kan gruplarına güvenle verilebilir. Sağlık uzmanları uyum problemi yaşanmadan kan naklinde kullanılabilir. Bu kan grubundaki bazı özellikler, Rh hastalığını (doğumsal hemolitik hastalık/HDFN) önleyen immünoglobulin temelli ilaçların geliştirilmesinde önemli rol oynamıştır.
Ayrıca Rh-null kanın keşfi, tek bir gen değişikliğinin bile insan vücudunda ne kadar büyük sonuçlar doğurabileceğini göstermesi açısından dikkat çekicidir.
Altın kanın dezavantajları
6 milyon kişiden yalnızca birinde bulunduğu düşünülen altın kan sahiplerinin karşılaştığı bazı zorluklar aşağıdaki gibidir:
- Rh-null kan herkese uyumludur ve bu durum kan transfüzyonunu kolaylaştırır. Ancak Rh-null bir kişinin kendisine uygun kan bulması son derece zordur.
- Altın kana sahip birine başka bir kan verildiğinde, o kanda Rh maddeleri varsa vücut bunu yabancı olarak görür. Bu durumda bağışıklık sistemi savunmaya geçer ve tehlikeli reaksiyonlar ortaya çıkabilir.
- Altın kana sahip bireylerde hamilelik sırasında Rh uyumsuzluğu görülebilir. Hamile kadın Rh-null, bebek Rh-pozitif ise kadın Rh duyarlılığı geliştirmişse; bu durum ciddi hastalıklara, fetal anemiye, düşük, ölü doğum ya da hemolitik anemiye yol açabilir.
Altın kan kimlerde bulunur?
Altın kan, genlerde meydana gelen özel bir değişimden (mutasyonlar) kaynaklanır. Normalde Rh adı verilen maddelerin kanda oluşması için bazı proteinlerin görev yapması gerekir. Bu genlerde sorun olduğunda Rh maddeleri oluşmaz.
Bu durumun ortaya çıkma ihtimalini artıran bazı faktörler şunlardır:
- Akraba evlilikleri: Kuzen, kardeş ya da aynı aileden bireylerin evlenmesi, bu genetik değişimin çocuklara geçme olasılığı artabilir.
- Genetik aktarım: Bazı hastalık ya da kan özellikleri anne babadan çocuklara aktarılabilir.
- Genlerde bozulma ya da eksiklik: Genlerde meydana gelen değişiklikler ya da eğnin tamamen silinmesi vücudun bazı proteinleri yanlış ya da eksik üretmesine neden olabilir.
Altın kan grubu rengi nedir?
Literatürde adı Rh-null olsa da, halk arasında nadir olması sebebiyle altın kan grubu olarak bilinen kan grubunun rengi de merak edilenler arasında. Altın kan grubunun renginde bir farklılık yoktur, kırmızıdır.
Altın kan grubu Türkiye’de var mı?
Gaziantep’te yaşayan 30 yaşındaki Naide Soylu, üçüncü gebeliğinde nadir kan grubu olan altın kan grubuna sahip olduğunu öğrendi. 6 milyonda bir kişide rastlanan durum ise Türkiye’de ilk defa görüldü.
