Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması, hane bütçelerinde en büyük kalemin konut ve kira giderleri olduğunu ortaya koydu. Türkiye genelinde hanelerin tüketim harcamaları içinde konut ve kiranın payı yüzde 29,3 oldu.
Veriler, barınma giderlerinin özellikle büyükşehirlerde hane bütçesi üzerindeki etkisini artırdığını gösterdi. İzmir’e ilişkin en güncel bölgesel sonuçlarda da konut ve kira harcamaları öne çıktı. TR31 İzmir, hanehalkı tüketim harcamaları içinde konut ve kiraya ayrılan payda yüzde 27,8 ile ilk sırada yer aldı.
KONUT VE KİRA İLK SIRADA
2025 yılı sonuçlarına göre Türkiye genelinde hanelerin tüketim harcamalarında en yüksek pay konut ve kira giderlerine ayrıldı. Konut ve kira harcamaları yüzde 29,3 ile ilk sırada yer alırken, bu kalemi yüzde 20,5 ile ulaştırma, yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler izledi.
Bu tablo, hane gelirlerinin önemli bölümünün zorunlu harcamalara gittiğini gösterdi. Konut, kira, ulaşım ve gıda kalemleri, aile bütçesinin ana gider başlıkları olarak öne çıktı.
Toplam harcamalarda en düşük payı ise yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler aldı. Eğitim hizmetlerinin payı yüzde 1,8, sağlık harcamalarının payı ise yüzde 2,2 olarak hesaplandı.
İZMİR’DE BARINMA GİDERLERİ DİKKAT ÇEKTİ
İzmir’e ilişkin bölgesel tüketim harcaması verileri, kentte barınma maliyetinin hane bütçesinde belirleyici bir kalem olduğunu gösterdi. TR31 İzmir bölgesinde konut ve kira harcamalarının toplam tüketim içindeki payı yüzde 27,8 oldu.
Bu oranla İzmir, konut ve kira harcamalarına en yüksek payı ayıran bölge olarak kayıtlara geçti. Kentte kira ve konut maliyetlerinin yüksek seyretmesi, özellikle sabit gelirli haneler, öğrenciler, emekliler ve tek kişilik haneler açısından bütçe yönetimini zorlaştıran başlıklar arasında yer alıyor.
İzmir’de merkez ilçelerdeki konut talebi, öğrenci nüfusu, göç hareketliliği ve sahil bölgelerine yönelik ilgi, barınma giderlerinin hane harcamaları içindeki ağırlığını artıran unsurlar arasında değerlendiriliyor.
DÜŞÜK GELİRLİ HANELERDE YÜK ARTTI
Gelir gruplarına göre yapılan değerlendirme, konut ve kira giderlerinin düşük gelirli hanelerde daha ağır bir yük oluşturduğunu gösterdi. En düşük gelir grubundaki hanelerde konut ve kira harcamalarının payı yüzde 38,7’ye ulaştı.
Aynı grupta gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının payı yüzde 29,2, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 8,6 oldu. Bu sonuç, düşük gelirli hanelerde bütçenin büyük bölümünün barınma ve gıda gibi temel ihtiyaçlara ayrıldığını ortaya koydu.
En yüksek gelir grubunda ise harcama dağılımı daha dengeli gerçekleşti. Bu grupta konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,7, ulaştırma harcamalarının payı yüzde 25, gıda ve alkolsüz içeceklerin payı ise yüzde 12,4 oldu.
TEK KİŞİLİK HANELERDE KİRA PAYI YÜZDE 41
Hane büyüklüğüne göre bakıldığında, konut ve kira giderlerinin en yüksek paya ulaştığı grup tek kişilik haneler oldu. Tek başına yaşayanlarda konut ve kira harcamalarının payı yüzde 41’e çıktı.
Bu grupta gıda harcamalarının payı yüzde 14,3, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 14,4 olarak hesaplandı. Veriler, yalnız yaşayan bireylerde barınma giderinin bütçenin ana kalemi haline geldiğini gösterdi.
Altı ve daha fazla kişiden oluşan hanelerde ise gıda harcamaları yüzde 23,7 ile ilk sıraya yerleşti. Bu grupta konut ve kira harcamalarının payı yüzde 24,4, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 18,1 oldu.
GELİR KAYNAĞINA GÖRE HARCAMA DEĞİŞTİ
Temel gelir kaynağı maaş, ücret veya yevmiye olan hanelerde konut ve kira harcamalarının payı yüzde 26,4 oldu. Bu hanelerde ulaştırma harcamalarının payı yüzde 21,9, gıda harcamalarının payı ise yüzde 16 olarak kaydedildi.
Müteşebbis geliri elde eden hanelerde ise ulaştırma harcamaları yüzde 25,9 ile öne çıktı. Bu grupta konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,5, gıda harcamalarının payı ise yüzde 17 oldu.
Gelir kaynağına göre oluşan fark, hanelerin harcama önceliklerinde çalışma biçiminin ve gelir yapısının etkili olduğunu gösterdi.
GIDA İSRAFINDA İLK SIRA MEYVE VE SEBZEDE
Araştırmada hanelerde israf edilen gıda gruplarına ilişkin veriler de yer aldı. Buna göre en fazla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler oldu.
Taze meyve ve sebzeleri yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri izledi. Bu sonuçlar, hane bütçesinde gıda harcamalarının yanı sıra tüketim alışkanlıklarının da önemli bir ekonomik başlık olduğunu gösterdi.
İZMİR İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
TÜİK verileri, Türkiye genelinde konut ve kira harcamalarının hane bütçesinde ilk sıraya yerleştiğini ortaya koyarken, İzmir’in bölgesel verilerde bu başlıkta öne çıktığını gösterdi.
İzmir’de barınma giderlerinin yüksek pay alması, kentte yaşam maliyeti tartışmalarında kira ve konut başlığının önemini artırıyor. Bu durum, özellikle dar ve sabit gelirli haneler için bütçenin daha dikkatli yönetilmesini gerektiriyor.
Veriler, İzmir’de hane bütçesini belirleyen temel kalemlerin konut, kira, ulaşım ve gıda harcamaları olduğunu ortaya koydu.
