Yaşar Üniversitesi Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Feray Maden, afet sonrası yaşanan barınma ve lojistik sorunlarına çözüm sunmak amacıyla katlanabilir barınma üniteleri tasarladı. Tek TIR’la çok sayıda sevk edilebilen modüler sistemler, deprem sonrası acil barınma ihtiyacına hızlı ve esnek yanıt vermeyi hedefliyor.
Türkiye’nin yüksek deprem riski, geçici barınma çözümlerinin önemini bir kez daha gündeme taşıyor. MTA verilerine göre yaklaşık bin 200 diri fay hattının bulunduğu Türkiye’de, 45 il ve 110 ilçe doğrudan risk bölgesi içinde yer alıyor.
AFET SONRASI BARINMA KRİZİNE YENİ ÇÖZÜM
2023 Kahramanmaraş depremleri, afet sonrası geçici barınma sistemlerinde yaşanan kapasite, lojistik ve kurulum sorunlarını görünür hale getirdi. Çadırlar hızlı ve düşük maliyetli çözüm sunsa da zorlu iklim koşulları ve uzun süreli kullanımda yetersiz kalabiliyor.
Konteyner ve prefabrik yapılar ise daha iyi yaşam koşulları sağlasa da yüksek maliyetleri, taşıma zorlukları ve kurulum süreçleri nedeniyle afetin ilk günlerinde ihtiyaç duyulan hıza her zaman ulaşamıyor. Bu tablo, daha kolay taşınabilen ve hızlı kurulabilen yeni barınma modellerine duyulan ihtiyacı artırıyor.
18 AYLIK ARAŞTIRMAYLA İKİ MODEL GELİŞTİRİLDİ
Doç. Dr. Feray Maden öncülüğünde yürütülen 18 aylık araştırma projesi kapsamında iki farklı katlanabilir barınma ünitesi modeli geliştirildi. Sistemler, makas mekanizmalar ve plak elemanlardan oluşan modüler yapısıyla depolama, taşıma ve kurulum kolaylığı sağlamayı amaçlıyor.
Yeni nesil üniteler, afet bölgesindeki iklim koşullarına uyum gösterebilecek ve farklı kullanım senaryolarına göre genişletilebilecek biçimde tasarlandı. Böylece yalnızca barınma değil, sağlık, lojistik, tedarik ve sosyal faaliyet alanları için de kullanılabilecek esnek bir yapı ortaya çıktı.
TEK TIR’LA 12 ÜNİTE TAŞINABİLİYOR
Mutfak, banyo ve yaşam alanlarını içeren ilk model, üç kişilik kullanım kapasitesiyle tasarlandı. Modüler yapısı sayesinde kalabalık aileler için genişletilebilen sistem, tamamen demonte edildiğinde tek TIR’a 12 adet sığabiliyor.
İkinci model ise yalnızca katlanır plaklardan oluşuyor ve iki kişinin uzun süreli kullanımına uygun olarak geliştirildi. Bu modelin tam katlanmış haliyle tek TIR’da 9 adet taşınabildiği belirtildi.
FARKLI İHTİYAÇLARA UYARLANABİLEN YAPI
Doç. Dr. Feray Maden, geliştirilen sistemin afet sahasında hızlı konuşlandırılabilen, kolay taşınabilen ve mekânsal esneklik sağlayan bir çözüm sunduğunu söyledi. Maden, mevcut geçici barınakların depolama, lojistik, kurulum ve uyarlanabilirlik konularındaki kısıtlarına karşı yeni bir model geliştirdiklerini belirtti.
Maden, modüler yapının yalnızca temel barınma amacıyla değil, afet bölgesindeki sağlık, lojistik, tedarik ve sosyal faaliyet birimleri gibi farklı ihtiyaçlar için de kullanılabileceğini ifade etti. Bu yönüyle proje, afet yönetiminde çok amaçlı ve hızlı uygulanabilir bir sistem önerisi olarak öne çıkıyor.
ULUSLARARASI SEMPOZYUMDA SUNULDU
Katlanabilir barınma üniteleri projesi, International Association for Shell and Spatial Structures tarafından düzenlenen “IASS 2024 - Redefining the Art of Structural Design” başlıklı uluslararası sempozyumda sunuldu.
İsviçre’de ETH Zürich Üniversitesi’nde yapılan ve 600’ün üzerinde katılımcının yer aldığı sempozyumda yayınlanan proje kapsamında iki bilimsel araştırma makalesi de üretildi. Çalışma, afet sonrası barınma sistemlerinde lojistik verimlilik ve hızlı kurulum başlıklarıyla dikkat çekti.
DEPREM RİSKİ HIZLI BARINMA İHTİYACINI ARTIRIYOR
Türkiye’de diri fay hatlarının çok sayıda ili doğrudan etkilemesi, afet lojistiği ve geçici barınma planlamasının stratejik önemini artırıyor. Özellikle deprem sonrası ilk günlerde hızlı sevk edilebilen, kolay kurulabilen ve farklı ihtiyaçlara uyarlanabilen sistemler, afetzedelerin yaşam koşulları açısından kritik rol oynuyor.
Yaşar Üniversitesi’nde geliştirilen katlanabilir barınma üniteleri, bu ihtiyaca yönelik akademik ve uygulamaya dönük bir çözüm olarak değerlendiriliyor. Projenin, afet yönetimi planlamalarında yeni nesil barınma modelleri için örnek oluşturması hedefleniyor.
