İzmir’deki Smyrna Antik Kenti’nde ortaya çıkarılan yaklaşık 1500 yıllık mozaik, Geç Antik Çağ insanının aşk, sadakat, kutsallık ve korunma anlayışına ışık tuttu. Agora’nın Kuzey Caddesi’nde bulunan Mozaikli Oda’daki kalp biçimli sarmaşık yaprağı, Süleyman düğümü, defne ve yonca motiflerinin yalnızca süsleme amacı taşımadığı belirlendi.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Geleceğe Miras Projesi kapsamında sürdürülen kazılarda, yaklaşık 5 metreye 2,5 metre boyutlarındaki mozaik tabanın tamamına ve yapıya bağlı başka bir bölüme ulaşıldı. Milattan sonra 4. ile 6. yüzyıllara tarihlenen zeminde iç içe geçmiş 12 köşeli panolar, üçgenler, kareler ve bitkisel bezemeler yer alıyor.
KALP BİÇİMLİ SARMAŞIK YAPRAĞI SADAKATİ SİMGELİYOR
Smyrna Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy, mozaikte en fazla dikkat çeken unsurlardan birinin kalp biçimindeki sarmaşık yaprağı olduğunu söyledi. Kalp sembolünün aşkı temsil eden yaygın anlamına daha sonraki dönemlerde kavuştuğunu belirten Ersoy, sarmaşık yaprağının ise Antik Çağ’dan itibaren sadakatle ilişkilendirildiğini ifade etti.
Ersoy, sarmaşığın ağaçlara ve duvarlara sıkıca tutunmasının bu sembolik anlamın temelini oluşturduğunu kaydetti. Motifin farklı dönemlerde de kullanılması, sadakat kavramının sanat yoluyla yüzyıllar boyunca aktarıldığını gösterdi.
SÜLEYMAN DÜĞÜMÜ KORUNMA VE BİLGELİK ANLAMI TAŞIYOR
Mozaikteki Süleyman düğümü motifinin bilgeliği ve korunmayı simgelediği belirtildi. Zaman içinde farklı kültürlerde ve farklı biçimlerde kullanılan motifin, nazar ve kötülüklerden korunma inancıyla ilişkilendirildiği değerlendiriliyor.
Defne yaprağının kutsallığı, dört yapraklı yoncanın ise inanç, sevgi ve bereketi simgelediğini belirten Ersoy, bitkisel ve geometrik motiflere tarih boyunca dinsel ve koruyucu anlamlar yüklendiğini söyledi.
OSMANLI DÖNEMİNDE MOZAİĞE ZARAR VERİLMEDİ
Kazılarda, mozaikli alanın 19. yüzyılda Osmanlı döneminde yeniden kullanıldığına ilişkin bulgulara da ulaşıldı. Mozaik zeminin üzerine yeni bir yapı kurulmasına rağmen döşemenin büyük ölçüde zarar görmeden korunması, dönemin insanlarının antik kalıntıya bilinçli biçimde yaklaştığını ortaya koydu.
Alanda Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemlerine ait torbalar, tencereler ve toprak kaplar bulundu. Böylece yaklaşık 1500 yıl boyunca farklı dönemlerde kullanılan mekanın, tarih içinde yeniden işlev kazandığı anlaşıldı.
SMYRNA’NIN KENT MERKEZİNDE YENİ BİR SANAT İZİ
Helenistik ve Roma dönemlerinde sanat, felsefe ve kent yaşamının önemli merkezlerinden biri olan Smyrna’da benzer mozaiklerin bulunması beklenen bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Ancak günümüz kent merkezinde yeni bir mozaik döşemenin ortaya çıkarılması, İzmir’in antik geçmişine ilişkin önemli bir keşif olarak öne çıkıyor.