Hayat çizgisi mi, tehlike rotası mı? İzmir’de sarı şeritler görme engelliler için risk oluşturuyor...
Görme engelli bireylerin şehir içinde güvenli ve bağımsız şekilde hareket edebilmesi amacıyla kaldırımlara ve kamusal alanlara yerleştirilen sarı kabartmalı şeritler, yanlış uygulamalar nedeniyle zamanla amacından sapıyor. Özellikle İzmir’de, Halkapınar gibi merkezi bölgelerde bu şeritlerin olur olmadık yerlere yönlendirilmesi büyük tehlike yaratıyor.
Her gün yüzlerce insanın üzerinden geçtiği sarı kabartmalı şeritler, görme engelliler için adeta bir yön bulma sistemi görevi görüyor. Bastonla ya da ayakla hissedilebilen bu yüzeyler, bireylerin engellerden haberdar olmadan yürüyebildiği dünyada bir rehber niteliğinde. Ancak Türkiye’nin pek çok kentinde olduğu gibi İzmir’de de bu sistem çoğu zaman hatalı uygulanıyor.
Halkapınar’da duvara, ağaca giden şeritler
İzmir’de özellikle Halkapınar mevkiinde, sarı şeritlerin işlevselliği tartışmalı hale gelmiş durumda. Bazı kaldırımlarda yön gösteren bu çizgiler, bir anda çöp konteynerine, bir ağaca ya da duvara toslayarak son buluyor. Görme engelli bir vatandaş için bu, sadece bir yön kaybı değil; aynı zamanda fiziksel bir tehlike anlamına geliyor. Kent genelinde yaygın olan bu tür hatalı uygulamalar, rehber olması gereken bu sistemin bir labirente dönüşmesine neden oluyor.
Sarı şeritler ne anlama geliyor?
Sarı kabartmalı şeritlerin farklı türleri, farklı amaçlara hizmet ediyor:
- Uzun çizgili şeritler, güvenli bir güzergâhı gösteriyor.
- Fitilli kabartmalı yüzeyler, yolun ya da zeminin değişeceği konusunda uyarı niteliği taşıyor.
- Nokta kabartmalı şeritler, yaya geçitlerinde durulması gerektiğini bildiriyor.
- Dairesel ya da düzenli noktalı yüzeyler, genellikle metro, tren istasyonu gibi yerlerde çevresel farkındalık oluşturmak için kullanılıyor.
Tüm bu çeşitler, görme engelli bireylerin şehirde daha güvenli ve bağımsız bir şekilde hareket etmelerini sağlamak amacıyla planlanıyor. Ancak bu planlar, uygulamada yeterince dikkatli yapılmadığında ciddi sorunlara yol açıyor.
Toplumsal bilinç şart
Birçok kişi, bu sarı çizgilerin anlamını bilmediği için onları süsleme veya peyzaj unsuru sanıyor. Bu da bilinçsiz davranışları beraberinde getiriyor. Şeritlerin üstüne araba park edilmesi, masa-sandalye konulması ya da çöp bırakılması gibi durumlar, görme engelliler için büyük bir engel oluşturuyor.
Bir kamu hizmeti olan bu yönlendirme sisteminin sağlıklı çalışması sadece belediyelerin değil, aynı zamanda toplumun da sorumluluğunda. Her bireyin bu işaretlerin anlamını bilmesi, onlara saygı göstermesi ve işgal edenleri nazikçe uyarması gerekiyor.
Empati kurmak ve çözüm üretmek
Görme engelli bir bireyin gözünden şehirde yürümeyi hayal etmek, bu sorunun ne kadar ciddi olduğunu anlamak için yeterli. Sarı çizgilerin yönlendirdiği bir yolun sonunda duvara çarpan biri, sadece yönünü değil güven duygusunu da kaybedebilir. Bu nedenle, kaldırımlardaki her sarı çizgi, yalnızca bir işaret değil; erişilebilirlik, eşitlik ve empati adına atılmış bir adımdır.
