Türkiye, 100 bin tona yaklaşan üretimiyle dünyanın en büyük ikinci bal üreticisi. Çam balında ise yüzde 90’lık payla dünya üretiminin büyük bölümünü karşılıyor. Ancak bu güç ihracata yansımıyor. Türkiye, 33,5 milyon dolarlık bal ihracatıyla dünya sıralamasında 18’inci sırada yer alıyor.
Sektör, üretim ile gelir arasındaki makası kapatmak için harekete geçti. “Türkiye Çam Balının Uluslararası Pazarda Rekabet Gücünü Artmak” isimli 24 aylık AR-GE projesiyle hedef, bal ihracatını 250 milyon dolara taşımak.
250 milyon dolarlık hedef
Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü ile görüşmeler yapıldığını ve destek sözü alındığını açıkladı.
Türkiye’nin ortalama 3,9 dolar birim fiyatla bal ihraç ettiğini belirten Girit, “Üretimde ikinciyiz ancak ihracatta 18’inci sıradayız. Çin 265 milyon dolar, Yeni Zelanda 250 milyon dolarlık bal ihraç ediyor. Biz de 250 milyon dolarlık seviyeye çıkmak istiyoruz” dedi.
Çam balı bilimsel olarak tanımlanacak
Birlik Yönetim Kurulu Üyesi Nedim Kalpaklıoğlu, Muğla başta olmak üzere Aydın, Antalya, Balıkesir, İzmir, Manisa ve Çanakkale’de yıllık 25 bin ton çam balı üretildiğini belirtti.
Kalpaklıoğlu, çam balının uluslararası pazarda düşük fiyatla konumlanmasının temel nedeninin bilimsel altyapı eksikliği olduğunu ifade etti. Çam balına özgü biyoaktif ve marker bileşenlerin yeterince tanımlanmadığını, uluslararası standardizasyon sisteminin bulunmadığını söyledi.
Çam balında bulunan protokateşik asit, alfa-pinen ve beta-pinen gibi bileşenlerin yüksek biyolojik potansiyele sahip olduğunu kaydeden Kalpaklıoğlu, bu potansiyelin bilimsel yayınlarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
3,9 dolardan premium segmente
Projenin nihai hedefinin Türk çam balını yüksek katma değerli bir ihracat ürünü haline getirmek olduğunu belirten Kalpaklıoğlu, “Bilimsel olarak standardize edilmiş ve uluslararası pazarda premium segmentte konumlanan bir çam balı hedefliyoruz. Amaç, Manuka balıyla rekabet edebilecek seviyeye ulaşmak” dedi.
Projede, çam balının Protokateşik Asit (PCA) varlığının ortaya konulması ve kimyasal standardizasyonunun sağlanması planlanıyor. Bu adımın ürünün otantik doğrulaması ve fonksiyonel gıda olarak konumlandırılması açısından kritik olduğu ifade edildi.
24 aylık yol haritası
- Çam balına özgü biyoaktif ve marker bileşiklerin ileri analizlerle tanımlanması
- In vivo ve in vitro biyolojik etkinlik testlerinin yapılması
- Kimyasal yapı–biyolojik aktivite ilişkisinin ortaya konması
- Marker bileşiklere dayalı bilimsel sınıflandırma sistemi geliştirilmesi
- En az 10 SCI makale ve 15 uluslararası bilimsel sunum hedefi