Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Aralık 2024 enflasyon oranlarını aylık yüzde 1,03, yıllık ise yüzde 44,38 olarak açıkladı. Ancak açıklanan veriler, vatandaşın yaşadığı ekonomik zorlukları tam anlamıyla yansıtmadığı yönünde eleştirilere neden oldu. Vatandaşın e-devlet üzerinden sorgulayabildiği tahmini emekli maaşının yanıltıcı olabileceğini ifade eden Özgür Erdursun, Dünya'daki yazısında en düşük emekli aylığının 14 bin 469 liradan da düşük olduğunu hatırlattı.
En Düşük Emekli Aylığı Gerçekten 14.469 TL mi?
Emeklilerin alım gücünün her geçen gün düştüğüne dikkat çeken Erdursun, en düşük emekli maaşı olarak gösterilen 14.469 TL’nin gerçekte daha düşük olduğunu söyledi.
E-devlet üzerinden görülen tahmini emekli maaşlarının yanıltıcı olabileceğini belirten Erdursun, şu ifadeleri kullandı:
"E-devlet sistemindeki maaş tutarları güncellenmemektedir. En düşük emekli aylığı olarak görünen 14.469 TL, aslında gerçek değildir. En düşük emekli maaşı 5.000 TL civarındadır. Ancak sistemde hazine desteğiyle tamamlanan rakam gösterildiği için vatandaş bunu fark edemiyor."
Bu açıklamalar, emeklilik maaşı hesaplaması yapan vatandaşlar için önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
Yüksek Maaştan Emekli Olacağım Diye Sevinmeyin!
Primler Emekli Maaşına Yansımıyor mu?
Birçok vatandaş, çalışırken yüksek maaş aldığı için emeklilikte de yüksek maaş alacağını düşünerek yanılgıya düşüyor. Erdursun, bu konuda şu açıklamalarda bulundu:
"Geçmişte uzun süre asgari ücretle ya da düşük prime esas kazanç (PEK) ile çalıştıysanız ve son birkaç yıldır yüksek maaş alıyorsanız, emekli maaşınız beklediğiniz kadar yüksek olmayabilir. Örneğin, asgari ücretin 4 katı olan brüt 104.022 TL üzerinden prim yatırıyorsanız, emekli aylığınız sadece 300-350 TL artacaktır."
Bu durumun nedenini ise şu şekilde açıkladı:
"Sizin gerçek primlerinizle hesaplanan emekli maaşınız 7.000 TL ise, artış sadece bu tutarın üzerine eklenir. Ancak en düşük emekli maaşı hazine desteğiyle 14.469 TL’ye tamamlandığı için, aslında sistemde görünen maaşa hiçbir etkisi olmaz."
Bu nedenle, birçok vatandaş “primlerim maaşıma yansımıyor” yanılgısına düşüyor. Aslında yansıyor, ancak hazine destekli en düşük maaş uygulaması nedeniyle fark edilemiyor.
Asgari Ücretin 4 Katı ile Çalışanlar da Aynı Maaşı Alacak
Özgür Erdursun, emeklilik maaşı hesaplama sisteminin adaletsizliğine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Eğer sistem bu şekilde devam ederse, asgari ücretle çalışan ile brüt 65.000 TL’ye kadar maaş alan kişiler emekli olduklarında aynı maaşı alacak. Yüksek kazançla çalışanların maaşı sadece 2-3 bin TL fazla olacak. Bu da kayıtlı çalışmayı teşvik etmeyen bir sistem yaratıyor."
Bu açıklamalar, yüksek maaşlı çalışanların da emeklilikte büyük bir hayal kırıklığı yaşayabileceğini gösteriyor.
Emeklilik Maaşlarında Güncelleme Şart!
Sorun Derinleşiyor
Özgür Erdursun, mevcut sistemin güncellenmeden düzelmeyeceğini belirterek şu tespitlerde bulundu:
"AK Parti, 2003-2006-2007 ve 2010 yıllarında emekli maaşlarına seyyanen artışlar yaptı. Ancak bu artışlar kayıpları telafi etmedi. 2011’de sadece 2000 yılına kadar emekli olanlar için intibak yasası çıkarıldı. Ancak tüm emeklileri kapsayan bir düzenleme yapılmadı."
Güncel Bir İntibak Yasası Gerekli!
Erdursun’a göre, tüm emeklileri kapsayan yeni bir intibak yasası çıkarılmadığı sürece bu sorun derinleşecek. Bunun yerine yapılması gerekenleri şöyle sıraladı:
- Hazine desteğiyle tamamlanan maaş uygulamasına son verilmeli
- Gerçek emekli maaşları sistemde açıkça görülebilmeli
- Ödenen prim gününe ve kazanca göre adil bir maaş hesaplama sistemi getirilmeli
- Kayıtlı çalışmayı teşvik edecek yeni bir sistem oluşturulmalı
Özet: Emeklilikte Büyük Sürpriz Yaşamak İstemeyenler Dikkat!
- E-devlet üzerinden görülen emekli maaşı yanıltıcı olabilir.
- En düşük emekli maaşı aslında 14.469 TL değil, 5.000 TL civarında.
- Yüksek maaşla çalışanların emekli maaşı, tahmin ettiklerinden düşük olabilir.
- Emeklilik maaşı hesaplama sisteminin güncellenmemesi halinde, sorun giderek büyüyecek.
- Yeni bir intibak yasası çıkmazsa, emekliler arasındaki maaş eşitsizliği daha da derinleşecek.