Deprem enkazları, hızlanan kentsel dönüşüm projeleri ve gemi söküm tesisleri, asbest maruziyetini artırıyor. Asbest ve mineral tozlarına bağlı gelişen, nadir fakat ölümcül bir kanser türü olan mezotelyoma (Akciğer zarı kanseri), geç teşhis ediliyor ve zorlu ameliyatlarla tedavi edilebiliyor.
Kolorektal Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Cem Terzi, “En etkili yöntem, asbestten uzak durmaktır” diyerek uyarıda bulundu.
En çok Kapadokya’da görülüyor
26 eylül mezotelyoma farkındalık günü öncesi açıklama yapan Prof. Dr. Terzi, dünyada milyonda bir oranında görülen bu kansere Türkiye’de her yıl 500 kişinin yakalandığını söyledi. Terzi, “Mezotelyomanın temel sebebi, aktoprak ve beyaz toprak gibi asbest içeren maddelerin bilinçsiz kullanımıdır. 1983–2010 yılları arasında yaklaşık 500 bin ton asbest kullanıldı. Yasaklansa da hâlâ birçok binada mevcut. Deprem, kentsel dönüşüm ve gemi sökümüyle bu liflerin solunması yeni riskler doğuruyor” dedi.
Belirtiler çok geç kendini gösteriyor
Asbest maruziyeti özellikle inşaat, otomotiv, gemi sökümü, izolasyon ve çimento sanayinde yoğun yaşanıyor. Prof. Dr. Terzi, “5–10 yıl tersanede çalışanlar, asbestli çimento ile düzenli temas edenler ve balata tamircileri orta derecede risk taşır. Belirtiler 20 ila 50 yıl sonra ortaya çıkar ve hastalık ağır ilerler” ifadelerini kullandı.
Mezotelyomanın tedavisi var mı?
Mezotelyomanın deneyim gerektiren bir tedavi süreci olduğuna dikkat çeken Terzi, “iki aşamalı yöntemde önce tümörler temizleniyor, ardından karın boşluğu ısıtılmış kemoterapi ile yıkanıyor. HİPEK yöntemi yaşam süresini uzatsa da korunmanın tek yolu riskten uzak durmaktır” diye konuştu.
Mezotelyoma nedir?
- Mezotelyoma, asbest liflerinin solunması veya yutulmasıyla gelişen bir kanserdir.
- Belirtiler genellikle 20–50 yıl sonra ortaya çıkar.
- Göğüs ağrısı, nefes darlığı, öksürük ve karında şişlik gibi şikâyetlerle kendini gösterir.
- Dünyada milyonda bir görülürken, Türkiye’de yılda yaklaşık 500 yeni vaka teşhis edilmektedir.
Mezotelyomanın en önemli nedenleri nelerdir?
- İnşaat ve yıkım çalışmaları sırasında ortaya çıkan asbest tozları
- Gemi söküm tesisleri ve tersaneler
- 2010 öncesi yapılarda kullanılan asbestli çimento ve izolasyon malzemeleri
- Geleneksel olarak kullanılan aktoprak, beyaz toprak gibi malzemeler
Korunmak için ne yapmalı?
- Yıkılan binalara maskesiz yaklaşmayın
- 2010 öncesi yapılarda asbest testi yapılmadan yıkım başlatılmamalı
- Geleneksel ak toprak kullanılmamalı
- Enkazda çalışanlar özel koruyucu ekipman giymeli
- Çocuklar bu ortamlardan uzak tutulmalı