Ege Bölgesi Sanayi Odası, üretimden satışlar kriterine göre İzmir’in 2025 yılındaki en büyük 100 sanayi kuruluşunu açıkladı. Star Rafineri A.Ş. Aliağa Şubesi 330 milyar 347 milyon liralık satışla zirvedeki yerini korurken, Tüpraş İzmir Rafinerisi ikinci, Petkim ise üçüncü sırada yer aldı.
Listenin ilk 10 sırasındaki şirketler, 100 büyük sanayi kuruluşunun toplam üretimden satışlarının yüzde 63,3’ünü karşıladı. EBSO Başkanı Ender Yorgancılar ise satışlardaki nominal artışın enflasyonun gerisinde kaldığını belirterek sanayi kuruluşlarının reel olarak küçüldüğüne dikkat çekti.
STAR RAFİNERİ 330 MİLYAR LİRAYLA ZİRVEDE
Star Rafineri A.Ş. Aliağa Şubesi, 330 milyar 347 milyon liralık üretimden satış tutarıyla listenin ilk sırasında yer aldı. Tüpraş Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. İzmir Rafineri Müdürlüğü 220 milyar 371 milyon lirayla ikinci, Petkim Petrokimya Holding A.Ş. ise 79 milyar 674 milyon lirayla üçüncü oldu.
İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş. 50 milyar 853 milyon lirayla dördüncü, Philip Morris Tütün Mamulleri Torbalı Şubesi 46 milyar 470 milyon lirayla beşinci sıraya yerleşti.
İLK 10 FİRMA LİSTESİ BELLİ OLDU
EBSO’nun açıkladığı ilk 10’da Star Rafineri, Tüpraş İzmir Rafinerisi, Petkim, İzmir Demir Çelik, Philip Morris, JTI, Abalıoğlu Yağ, Abalıoğlu Lezita, Kardemir Çelik ve Kocaer Çelik yer aldı.
İlk 10 şirketin toplam üretimden satışlardaki payı yüzde 63,3’e ulaştı. Sektörel dağılımda kimya ve plastik ürünleri sanayisinin payı yüzde 51,7 olurken, kimya-plastik, gıda ve demir-çelik-metal-döküm sektörlerinin toplam payı yüzde 81,5 olarak hesaplandı.
ÜRETİMDEN SATIŞLAR 1,3 TRİLYON LİRAYI AŞTI
İzmir’in 100 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları bir önceki yıla göre yüzde 24,3 artarak 1 trilyon 310 milyar liraya çıktı. Net satışlar ise yüzde 24,5 artışla 1 trilyon 404 milyar liraya ulaştı.
Üretimden satışların net satışlar içindeki payı yüzde 93,3 olarak kaydedildi. Buna karşın enflasyonun satışlardaki artışın üzerinde kalması, şirketlerin reel büyüme performansını sınırladı.
KÂR BİLDİREN FİRMA SAYISI 66’YA GERİLEDİ
Listedeki 100 şirketten 66’sı 2025 yılını kârla kapattığını bildirdi. Ar-Ge çalışması yürüten firma sayısı 56, yabancı sermayeli firma sayısı 22, ihracat yapan kuruluş sayısı ise 90 oldu.
Yorgancılar, kâr açıklayan, yabancı sermayeli ve ihracat yapan firma sayılarındaki gerilemenin sanayideki baskıyı ortaya koyduğunu söyledi. Sanayicinin yüksek finansman maliyeti, düşük kur ve dış pazarlardaki rekabet nedeniyle zorlandığını vurguladı.
İHRACAT SON İKİ YILDIR GERİLİYOR
İzmir’in toplam ihracatı 17 milyar dolar, ithalatı ise 12 milyar dolar seviyesinde açıklandı. Türkiye’nin ihracatı yüzde 4,4 ve İzmir’in ihracatı yüzde 0,9 artarken, EBSO listesindeki 100 büyük firmanın ihracatı yüzde 4,5 geriledi.
Aynı dönemde 100 büyük firmanın ithalatı da yüzde 5,9 azaldı. Yorgancılar, ihracat performansının ikinci yılda da ülke ortalamasının altında kaldığını belirterek 2025’in üretici ve ihracatçı açısından kayıp bir yıl olduğunu söyledi.
YORGANCILAR’DAN KUR VE DEVALÜASYON UYARISI
Sanayicinin döviz kuru nedeniyle uluslararası rekabette zorlandığını belirten Yorgancılar, üretim maliyetleri artmasına rağmen firmaların dış pazardaki müşterilerini kaybetmemek için fiyat artıramadığını anlattı.
Döviz kurunun enflasyona paralel ve öngörülebilir biçimde artması gerektiğini savunan Yorgancılar, kur ayarlamasının gecikmesi durumunda daha sert bir düzeltme riski doğabileceğini söyledi. Yüzde 30’luk bir devalüasyonun özel sektörün 298 milyar dolarlık döviz borcunu yaklaşık 390 milyar dolara çıkarabileceğini ifade etti.
KONKORDATO VE İFLAS RİSKİNE DİKKAT ÇEKTİ
Kredi faizlerinin yüzde 55-56 seviyesinde olduğunu belirten Yorgancılar, şirketlerin bu maliyetlerle yatırım ve işletme kredisi kullanmasının mümkün olmadığını söyledi. Kredi sınırlamaları ve yüksek faizlerin üretimi baskıladığını kaydetti.
Yorgancılar, mevcut koşulların sürmesi halinde konkordato, iflas ve karşılıksız çek vakalarının artmasından endişe duyduklarını belirtti. Ekonomi yönetiminden istikrar, güven ve öngörülebilirlik talep ederek üretim sürerken kuralların değiştirilmemesi gerektiğini vurguladı.
EBSO 2025 İLK 20 SANAYİ KURULUŞU
| Sıra | Firma unvanı |
|---|---|
| 1 | Star Rafineri A.Ş. Aliağa Şubesi |
| 2 | Tüpraş Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. İzmir Rafineri Müdürlüğü (Konsolide) |
| 3 | Petkim Petrokimya Holding A.Ş. |
| 4 | İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş. |
| 5 | Philip Morris Tütün Mamulleri San. ve Tic. A.Ş. Torbalı Şubesi |
| 6 | JTI Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş. |
| 7 | Abalıoğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. |
| 8 | Abalıoğlu Lezita Gıda Sanayi A.Ş. Entegre Tesisi Şubesi |
| 9 | Kardemir Çelik Sanayi A.Ş. Aliağa Şubesi (Konsolide) |
| 10 | Kocaer Çelik San. ve Tic. A.Ş. Aliağa Şubesi |
| 11 | Türk Tuborg Bira ve Malt Sanayii A.Ş. |
| 12 | BMC Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. İzmir Pınarbaşı Şubesi |
| 13 | CMS Jant ve Makina Sanayii A.Ş. |
| 14 | Pınar Süt Mamulleri Sanayii A.Ş. |
| 15 | Mondi Turkey Oluklu Mukavva Kağıt ve Ambalaj Sanayi A.Ş. |
| 16 | Polibak Plastik Film San. ve Tic. A.Ş. |
| 17 | Hidromek Hidrolik ve Mekanik Makina İmalat San. ve Tic. A.Ş. ESBAŞ Şubesi (Konsolide) |
| 18 | Küçükbay Yağ ve Deterjan Sanayi A.Ş. |
| 19 | Hugo Boss Tekstil Sanayii Ltd. Şti. |
| 20 | Özkan Demir Çelik Sanayi A.Ş. |
