UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı’nda yürütülen çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras” projesi kapsamında yıl boyunca kesintisiz sürdürülüyor.
M.S. 2. yüzyılda Roma İmparatoru Hadrianus döneminde inşa edilen tapınak, antik dönemde Mısır tanrılarına adanmış, 5. yüzyılda Hristiyanlığın Anadolu’da yaygınlaşmasıyla kiliseye çevrilmişti. Cumhuriyet’in ilk yıllarından bu yana ise yapının yuvarlak kulelerinden biri Kurtuluş Camisi olarak kullanılıyor. Selinus Nehri üzerine kurulan tapınak, mimari planı ve düzenlemesiyle antik dünyada eşsiz bir kutsal alan olarak dikkat çekiyor.
Ziyarete kapalı olan kutsal alanda şimdi karşılama merkezi, çevre düzenlemesi, koruma ve onarım çalışmaları, yürüyüş yolları ve gece müzeciliğine yönelik altyapı oluşturuluyor.
"Yepyeni ve düzenli bir alanla karşılaşacaklar"
Projenin koordinatör kazı başkanı, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Yusuf Sezgin, çalışmaların 2025 Mart’ında başladığını belirtti. Tapınağın Roma döneminden günümüze kalan en önemli anıtlardan biri olduğunu vurgulayan Sezgin şunları aktardı:
Kızıl Avlu’nun 2026 yılında ziyarete açılmasını planlıyoruz. İnsanlar buraya geldiklerinde yepyeni ve çok düzenli bir alanla karşılaşacak.
Tapınağın kırmızı tuğlalarla anılmasına rağmen antik dönemde mermerle kaplı olduğunu aktaran Sezgin, “Tuğla gördüğünüz kısım binanın çekirdeğini oluşturuyor. Dış yüzeyi ve çatısı mermer kaplıydı. Karşıdan bakıldığında devasa bir mermer kütlesi görünüyordu” diye konuştu.
Çok katmanlı kutsal alan
Tapınağın Roma dışında bilinen en büyük kutsal alanlardan biri olduğuna işaret eden Sezgin, şu ifadelerde bulundu:
Dini önemini hiçbir zaman kaybetmemiş. Roma döneminde Pagan inanışı için kullanılmış, 5. yüzyılda Hristiyanlığa dönüştürülmüş. Kutsal alanın bir ucunda sinagog yer alıyor. Yani hem Pagan, hem Hristiyan hem de Museviler için önemli bir alan. Ana tapınağın iki yanında yuvarlak büyük kuleler bulunuyor; bunlardan biri Cumhuriyet’in ilk yıllarında yapılan Kurtuluş Camisi olarak işlevini sürdürüyor.
Yaklaşık 270 metre uzunluğunda ve 100 metre genişliğindeki kutsal alanın doğu ucundaki tapınağın 60 metre uzunluğunda ve 10 metre genişliğinde olduğunu, duvarların ise 25 metre yüksekliğe sahip olduğunu aktaran Sezgin, mimari plan ve düzenlemenin eşsiz bir örnek olduğunu vurguladı.
Sezgin, “Kızıl Avlu, Bergama’nın en önemli kültürel miraslarından biri. Burada yaptığımız onarım, koruma ve çevre düzenlemesi çalışmalarıyla yapıyı geleceğe miras bırakmak istiyoruz” ifadelerini kullandı.