UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alan Karagöz ve Hacivat sanatı, 700 yıllık geçmişiyle dijital çağın baskısına rağmen yaşamaya devam ediyor. İzmirli hayalbazlar, geleneksel gölge oyununu kültür merkezlerinden mahalle meydanlarına kadar farklı alanlarda sahneleyerek yeni nesille buluşturuyor.
Modern ekranların gölgesinde kalan bu kadim sanat, beyaz perde ve ışığın büyüsüyle izleyiciyi yeniden bir araya getiriyor. Oyunlar özellikle Ramazan ayında yoğunlaşsa da yıl boyunca sahneleniyor.
Deri tasvirler beyaz perdeye yansıyor
Karagöz ve Hacivat tasvirleri dana veya deve derisinden hazırlanıyor. Kök boyalarla renklendirilen figürler, mum ya da ampul ışığı yardımıyla perdeye yansıtılıyor.
Hayalbaz olarak adlandırılan sanatçı, onlarca karakteri tek başına seslendiriyor. Doğaçlama diyaloglar hem güldürüyor hem düşündürüyor.
"Z kuşağına gölgeyle ulaşıyoruz"
Hayalbaz Tuncer Savcı, çocukların ekranlara yöneldiğini ancak gölge oyununun farklı bir etki yarattığını belirtti. Savcı, bu sanatın yalnızca eğlence değil, toplumsal hoşgörü ve kültürel kimliğin aktarımı olduğunu ifade etti.
Çırak yetişmemesi risk oluşturuyor
Tasvir yapımının zorluğu ve ekonomik kaygılar nedeniyle yeni çırakların yetişmemesi, sanatın sürdürülebilirliği açısından risk oluşturuyor. Usta-çırak geleneğine dayanan bu sanatın eğitim müfredatlarında daha fazla yer alması gerektiği vurgulanıyor.