İzmir’in Gaziemir ilçesinde yıllardır kamuoyunun gündeminden düşmeyen eski kurşun fabrikası alanında yürütülen temizlik ve iyileştirme çalışmalarında kritik aşama geride kaldı. Sahada fiili temizlik faaliyetlerinin tamamlandığı yönünde karar alınırken, süreç henüz tamamen kapanmadı. Nihai karar, hazırlanan raporların ilgili kurumlar tarafından değerlendirilmesinin ardından verilecek. Böylece kamuoyunda “İzmir’in Çernobili” olarak anılan alanda yaklaşık 20 yıllık tartışmalı dosyada yeni bir döneme girildi.
1950’li yıllardan itibaren Aslan Avcı Dökümhanesi olarak faaliyet gösteren ve 2010 yılında kapatılan kurşun geri kazanım fabrikasının bulunduğu alanda, Ekovar Çevre Grup tarafından 2022 yılından bu yana sürdürülen çevresel temizlik ve iyileştirme çalışmaları bu aşamada tamamlandı. Süreç, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda çok sayıda kurumun izleme ve değerlendirmesiyle yürütüldü.
Sahada karar çıktı, gözler nihai değerlendirmede
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, DSİ 2. Bölge Müdürlüğü, Tarım ve Orman İzmir İl Müdürlüğü ile Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı da sürece dahil oldu. Saha örnekleme ve analiz planı ise Pozitif Atık Yönetimi firması tarafından hazırlandı.
Geçtiğimiz gün sahada yapılan incelemenin ardından yönlendirme kurulu toplantısı düzenlendi. Toplantıda, alanda fiili temizlik ve iyileştirme faaliyetlerinin tamamlandığına ilişkin karar imza altına alındı.
180 noktadan çift numune alındı
Temizlik ve iyileştirme çalışmaları kapsamında sahadaki beş ayrı bölgede toplam 180 nokta ile ayrıca dört referans noktada sondaj çalışması yapıldı. Farklı derinliklerde açılan kuyularla hem yüzey hem de derin toprak katmanlarındaki olası kalıntılar analiz edildi.
Her bir numunenin yanında doğrulama amacıyla ikinci bir numune daha alındı. Böylece çalışma boyunca çift numune sistemi devreye sokularak verilerin doğrulanabilirliği güçlendirildi.
Komisyonda çok sayıda kurum yer aldı
Sahadaki son incelemeye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Nükleer Düzenleme Kurumu ve Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu temsilcileri de katıldı. Bakanlık genel müdür yardımcıları, daire başkanları, şube müdürleri, mühendisler ve uzmanlardan oluşan heyet saha incelemesinin ardından yönlendirme kurulu toplantısında bir araya geldi.
Bu tablo, sürecin yalnızca temizlik çalışması değil, aynı zamanda çok kurumlu teknik denetim ve raporlama süreci olarak yürütüldüğünü ortaya koydu.
Uluslararası standartlara uygun temizlik
Ekovar Çevre Grup Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Özer, çalışmaların yalnızca fiziki temizlik değil, bilimsel ve çok paydaşlı bir çevre rehabilitasyon modeli olduğunu söyledi.
“Gaziemir’deki saha, uzun yıllar boyunca kamuoyunun haklı hassasiyetle takip ettiği, teknik olarak da son derece karmaşık bir alandı. 2022 yılında başladığımız bu süreçte en temel önceliğimiz; bilimsel verilerle ilerlemek, şeffaf bir çalışma yürütmek ve ilgili tüm kamu kurumlarıyla koordinasyon içinde hareket etmek oldu. Sahada gerçekleştirdiğimiz temizlik ve iyileştirme faaliyetleri, ulusal mevzuata ve uluslararası standartlara uygun şekilde planlandı ve uygulandı” dedi.
Özer, sürecin yoğun analiz ve doğrulama aşamalarını da içerdiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“180 farklı noktadan, farklı derinliklerde alınan numuneler ve bunların her biri için gerçekleştirilen çift numune uygulaması, çalışmanın güvenilirliğini en üst seviyeye taşımıştır. Sürecin her aşaması kayıt altına alınmış, izlenebilir ve doğrulanabilir bir yapı içinde yürütüldü. Bugün gelinen noktada, sahada fiili temizlik ve iyileştirme çalışmalarının tamamlanmış olması çok önemli. Bundan sonraki süreçte, hazırlanan raporların ilgili kurumlar tarafından değerlendirilmesiyle birlikte nihai karar verilecek. Bu kararın olumlu sonuçlanması halinde, Gaziemir’deki bu alan artık yeni bir döneme adım atacak. Biz de bu sürecin bir parçası olmaktan ve kamu yararına katkı sunmaktan memnuniyet duyuyoruz”
Radyasyon verileri 7 gün 24 saat izleniyor
Ekovar’ın sahadaki çalışmaları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Nükleer Düzenleme Kurumu ve TENMAK denetiminde yürütüldü. Radyasyon ölçümlerinin 7 gün 24 saat RADİSA sistemiyle izlendiği, verilerin de EURDEP üzerinden kamuoyuna açık şekilde paylaşıldığı belirtildi.
Sahada yalnızca eğitimli personelin çalışabildiği, süreçlerin ayrıca A Tipi Uluslararası Gözetim Firması tarafından denetlendiği bildirildi.
