Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen iyot eksikliği, çoğu zaman fark edilmeyen ancak önemli sağlık sonuçları doğuran bir problem olarak öne çıkıyor. Memorial Antalya Hastanesi Endokrinoloji Bölümü’nden Uzman Dr. Gökhan Yazıcıoğlu, “21 Ekim Küresel İyot Eksikliği Bozukluklarını Önleme Günü” kapsamında yaptığı açıklamada, iyotun tiroid hormonlarının üretiminde vazgeçilmez bir rolü olduğunu vurguladı. Yazıcıoğlu, “Tiroid bezi, iyot sayesinde T3 ve T4 hormonlarını sentezler. Bu hormonlar metabolizma, büyüme ve beyin gelişimi gibi hayati süreçleri düzenler. Ancak dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri iyot eksikliği riski altında yaşamaktadır” dedi. Türkiye’de tuz iyotlama programlarının bu konuda önemli ilerleme sağladığını, ancak bazı kırsal bölgelerde hâlâ riskin sürdüğünü belirtti.
Belirtiler genellikle sinsi şekilde ortaya çıkıyor
Uzm. Dr. Yazıcıoğlu, iyot eksikliğinin genellikle yavaş seyirli olduğunu ve belirtilerin başka rahatsızlıklarla karıştırılabileceğini söyledi. “Yorgunluk, saç dökülmesi, kilo artışı, konsantrasyon güçlüğü gibi belirtiler iyot eksikliğine işaret edebilir. Uzun vadede bu durum, ciddi sağlık sorunlarına dönüşebilir” dedi. Yazıcıoğlu, iyot eksikliğinin tiroid bezinde büyümeye, yani guatra yol açabileceğini, ayrıca çocuklarda büyüme geriliği ve bilişsel gelişim bozukluklarına neden olabileceğini belirtti.
Fazla iyot da sağlık için risk oluşturabilir
İyotun eksikliği kadar fazlasının da zararlı olabileceğini vurgulayan Yazıcıoğlu, “İyot ihtiyacı yaş, cinsiyet ve yaşam evresine göre değişir. Yetişkinlerde günlük üst sınır 1100 mikrogramdır. Fazla iyot, hipertiroidizm ya da alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Bu nedenle takviye kullanılmadan önce mutlaka uzmana danışılmalıdır” diye konuştu. Yazıcıoğlu, özellikle tiroid hastalarının kontrolsüz iyot alımının tiroid fonksiyonlarını bozabileceğini hatırlatarak “Doğal gıdalarla alınan iyot en güvenli olandır” dedi. Bu değerlerin altında iyot alımının uzun vadede tiroid fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceğini söyleyen Yazıcıoğlu, “Özellikle hamilelikte yeterli iyot alımı bebeğin beyin gelişimi için kritik öneme sahiptir” dedi.
İyot eksikliğini önlemek mümkün
İyot eksikliğinin önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olduğunu vurgulayan Yazıcıoğlu, “İyotlu tuz kullanmak, haftada birkaç kez balık, süt ve yumurta tüketmek, gebelikte iyot seviyelerini kontrol ettirmek gerekir” dedi. Dağlık bölgelerde yaşayanlar, veganlar ve tiroid hastalarının düzenli tarama yaptırmasının önemli olduğunu belirten Yazıcıoğlu, “Basit bir idrar testiyle iyot düzeyi kolayca ölçülebilir” ifadelerini kullandı.
“Tiroid sessiz bir kahramandır”
Açıklamasının sonunda Yazıcıoğlu, tiroid bezinin önemine dikkat çekti:
“Tiroid, vücudumuzun sessiz kahramanıdır. Ona iyotla destek olmak sağlığımız için büyük önem taşır. İyot eksikliği önlenebilir bir sorundur; önemli olan farkındalık oluşturmaktır.”
