Sosyal medya, özellikle Instagram, anneliğin yeni vitrini haline gelirken, birçok anne bebeklerinin yüzünü paylaşırken emojiyle gizlemeyi tercih ediyor. Yaşar Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Bölüm Başkanı Doç. Dr. Pelin Aytemiz Karslı, bu davranışın hem kültürel hem de dijital anlamlar taşıdığını belirtti.
Dijital nazar ve mahremiyet dengesi
“Göz Değmesin Diye: Instagram’da Annelik, Mahremiyet ve Nazar” başlıklı araştırmasında Doç. Dr. Aytemiz Karslı, Instagram’da bebek fotoğraflarının yüz kısımlarına yerleştirilen emojilerin, dijital bir nazar boncuğu işlevi gördüğünü ortaya koydu. Karslı, 65 Instagram profili üzerinde yaptığı dijital etnografi çalışması ve 110 anneyle yürüttüğü anket sonucunda, emoji kullanımının yalnızca gizlilik amacı taşımadığını, aynı zamanda geleneksel nazar inanışının modern biçimde sürdürüldüğünü belirtti.
“İnancın güncellenmiş hali”
Doç. Dr. Aytemiz Karslı, “Bebeklerin yüzüne koyulan gülen yüzler, kalpler ya da çiçek emojileri sembolik bir koruma görevi görüyor. Bu paylaşım biçimi yalnızca nazar inancına değil, aynı zamanda dijital varlık ve görünürlükle ilişkili bir alan mücadelesine işaret ediyor. Emoji, inancın güncellenmiş hali olarak karşımıza çıkıyor” ifadelerini kullandı.
Kültürel miras dijitalleşiyor
Karslı, bazı annelerin emoji kullanımını çevresel etkilerle açıkladığını da aktardı: “Sosyal medyada ‘Maşallah’, ‘Göz değmesin’ gibi yorumlar, anneler için iç rahatlatma unsuru haline geliyor. Anneler hem hatıralarını paylaşmak istiyor hem de ‘ya biri kötü niyetle bakarsa?’ kaygısını taşıyor. Böylece modern gizlilik kaygılarıyla geleneksel inanışlar aynı karede buluşuyor.” Bu araştırma, dijital kültürün, geleneksel inançları nasıl dönüştürüp yaşattığını da gözler önüne seriyor.
