Türkiye'de dar gelirli ailelere yönelik dev bir sosyal destek hamlesi geliyor. "Vatandaşlık Maaşı" olarak da anılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, 2026 yılında pilot illerde hayata geçirilecek.
Aile Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı Strateji Bütçe Başkanlığı'nın yürüttüğü çalışmalar, hanelerin asgari gelir düzeyini garanti altına alacak. Geliri belirlenen sınırın altında kalanlara aradaki fark aylık maaş olarak ödenecek.
Geliri 20 bin liranın altında olanlara 4 bin lira destek
Örneğin aylık 20 bin TL sınırda 16 bin TL kazanan aileye 4 bin TL destek verilecek. Uygulama, Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) ile entegre edilecek ve iş gücüne katılımı teşvik edecek.
Sabah Gazetesi’nin aktardığı bilgilere göre, Aile Bazlı Vatandaşlık Maaşı uygulamasıyla, geliri belirlenen seviyenin altında kalan ailelere, aradaki fark kadar destek ödemesi yapılacak. Öncelikle pilot illerde uygulanacak sistemin detayları, önümüzdeki aylarda netleşecek. Ancak öncelik sıralamasında gelir düzeyi düşük iller, deprem bölgesi ve büyük şehirlerde kent yoksulluğunun yoğun yaşandığı bölgeler öne çıkacak. Yeni sistem, Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) ile uyum içinde çalışacak.
Geliri olmayan ailelere maaş sınırı
Uygulamanın temelinde yıllık gelir sınırı olacak. Bu sınır, asgari ücret veya yoksulluk sınırı gibi bir rakam üzerinden belirlenecek. Hanelerin toplam geliri bu sınırın altındaysa, devlet aradaki farkı "vatandaşlık maaşı" olarak ödeyecek. Örneğin sınır yıllık 240 bin TL olarak belirlenirse ve bir ailenin yıllık geliri 192 bin TL ise, aylık olarak aradaki 4 bin TL fark destek olarak karşılanacak. Geliri hiç olmayan ailelere ise belirlenen sınır kadar maaş bağlanacak; bu destek, bireylerin iş bulmasına kadar devam edecek.
Sistem tembelliği teşvik etmeyecek
Bu yeni sistem, yalnızca maddi destek sağlamakla kalmayacak; aynı zamanda sosyal eşitsizliklerin azaltılmasına katkı sunacak. Hedef, toplumda gelirden en az pay alan kesimlerin yaşam koşullarını iyileştirmek ve daha adil bir gelir dağılımı sağlamak. Sistem, çalışanları tembelliğe teşvik etmeyecek şekilde tasarlanıyor; yani maaş desteği işgücüne katılımı engellemeyecek yapıda olacak. Böylece, hem sosyal koruma sağlanacak hem de ekonomik üretkenlik teşvik edilecek.
Pilot bölgede başlayacak
Aile Bazlı Vatandaşlık Maaşı uygulaması, Orta Vadeli Plan (OVP) kapsamında da yer alıyor. OVP'de yer alan ifadelere göre, bu destek modeli “aile odaklı, kapsayıcı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde” tasarlanacak. Ayrıca sosyal yardım programı, işgücü piyasasına zarar vermeyecek şekilde bütünleşik bir yapıyla sunulacak. İlk aşamada pilot illerde başlatılacak uygulama, alınacak geri bildirimler ve analizlerle şekillendirildikten sonra tüm Türkiye genelinde yaygınlaştırılacak.
Sistem nasıl işleyecek?
- Yıllık gelir sınırı belirlenecek (örneğin asgari ücret ya da yoksulluk sınırı baz alınarak).
- Geliri bu sınırın altında kalanlara, fark tutarı aylık maaş olarak ödenecek.
- Gelir hiç yoksa, doğrudan belirlenen sınır kadar maaş bağlanacak.
- Uygulama ilk olarak pilot illerde hayata geçirilecek.
- Sonrasında kademeli şekilde tüm Türkiye’ye yayılacak.