CHP İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, Türkiye’de organize suç örgütleri ve çeteleşmenin hukuk devleti, ekonomik düzen ve sosyal yaşam açısından ciddi bir tehdit haline geldiğini belirterek iktidara önlem çağrısı yaptı. Türeli, konuyla ilgili Aile ve Sosyal Hizmetler, İçişleri ve Adalet bakanlıklarına soru önergeleri verdiklerini ancak yanıt alamadıklarını açıkladı.
Organize suçla mücadelenin yalnızca güvenlik politikalarıyla çözülemeyeceğini vurgulayan Türeli, genç işsizliği, derin yoksulluk, sosyal dışlanma ve eğitimden kopuşun çeteleşmeyi besleyen temel nedenler arasında olduğunu söyledi. Türeli, TBMM öncülüğünde geniş katılımlı bir eylem planı hazırlanması gerektiğini ifade etti.
ÖRGÜTLÜ SUÇ DOSYALARINDA ARTIŞA DİKKAT ÇEKTİ
Adalet Bakanlığı verilerine işaret eden Türeli, Türk Ceza Kanunu’nun 220. maddesi kapsamında “suç işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme ve örgüte üye olma” suçundan kovuşturma evresine geçen dosya sayısının 2025 sonu itibarıyla 7 bin 665’e ulaştığını belirtti.
Türeli’nin aktardığı verilere göre bu dosyalarda sanık sayısı 61 bin 157’ye, sanıklara isnat edilen suç sayısı ise 77 bin 144’e çıktı. CHP’li Türeli, bu tablonun suçun bireysel olaylar olmaktan çıkarak toplumsal ölçekte yaygınlaştığını gösterdiğini savundu.
BAKANLIKLARDAN YANIT ALAMADIKLARINI SÖYLEDİ
Organize suç ve çeteleşmeye ilişkin soru önergelerini üç bakanlığa sunduklarını belirten Türeli, kamuoyunun aydınlatılması için veri, sorun alanları ve çözüm önerilerini içeren başvurular yaptıklarını kaydetti.
Türeli, “Ülkemiz için çok büyük önem arz eden bu soruna karşı duyarsız kalınması kabul edilebilir bir durum değildir. İktidarı derhal harekete geçmeye ve kamuoyunu aydınlatmaya davet ediyorum” dedi.
GENÇLERİN ÇETELERE SÜRÜKLENMESİNE VURGU YAPTI
Sorunun kaynağında sosyal izolasyon ve derin yoksulluk bulunduğunu belirten Türeli, eğitimden kopan, işsiz kalan ya da güvencesiz koşullarda çalışan gençlerin suç örgütlerinin etkisine daha açık hale geldiğini söyledi.
Özellikle metropollerin kenar mahallelerinde gençlerin hayatın zorlayıcı koşulları ile suç örgütlerinin sunduğu sahte güç ve para vaadi arasında sıkıştığını ifade eden Türeli, organize suç iddianamelerinde 2000-2008 doğumlu gençlerin ağırlıkta olmasının bu riski ortaya koyduğunu dile getirdi.
SADECE ASAYİŞ TEDBİRLERİYLE ÇÖZÜLEMEZ
Türeli, organize suç ve çeteleşmenin yalnızca asayiş ya da güvenlik başlığı altında ele alınamayacağını vurguladı. Sorunun ekonomik eşitsizlik, yoksulluk ve sosyal dışlanmadan beslendiğini belirten Türeli, yapısal önlemler alınması gerektiğini söyledi.
CHP’li vekil, suçla mücadelenin bir yandan güvenlik boyutuyla sürdürülmesi gerektiğini, diğer yandan ise eşitsizliklerin azaltılması, sosyal devletin güçlendirilmesi ve gençlere yasal bir gelecek perspektifi sunulması gerektiğini ifade etti.
KENTSEL DÖNÜŞÜM VE KAMUSAL ALAN ÖNERİSİ
Türeli, çetelerin devletin fiziki ve sosyal olarak boşluk bıraktığı alanlarda etkili olduğunu belirterek kentsel dönüşümün yalnızca bina yenileme olarak görülmemesi gerektiğini kaydetti.
Suç örgütlerinin lojistik üs ya da buluşma noktası olarak kullandığı bölgelerde gençlik merkezleri, kütüphaneler, spor alanları ve güvenli kamusal mekânların artırılması gerektiğini söyledi. Okulların da yalnızca ders işlenen yerler değil, gençleri gün boyunca güvenli ortamda tutan sosyal merkezler haline getirilmesini önerdi.
ÇOCUK CEZA ADALET SİSTEMİ İÇİN ÇAĞRI
Türeli, çocukların “az ceza alacakları” düşüncesiyle suç örgütleri tarafından kullanıldığına dikkat çekerek Çocuk Ceza Adalet Sistemi’nin koruyucu ve önleyici bir yapıya kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Suç oranının yüksek olduğu bölgelerdeki okullara daha fazla bütçe ayrılması, deneyimli öğretmenlerin görevlendirilmesi ve rehberlik servislerinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
GENÇ İŞSİZLİĞİNE KARŞI İSTİHDAM MODELİ
Çetelerin gençlere hızlı para ve güç vadettiğini belirten Türeli, bu zemini oluşturan en önemli faktörlerden birinin genç işsizliği olduğunu söyledi. Dezavantajlı bölgelerdeki gençlere yönelik burslu eğitim programlarının başlatılması gerektiğini kaydetti.
Bu programları tamamlayan gençlere yerel yönetimler ve iş dünyası iş birliğiyle istihdam garantisi verilmesini öneren Türeli, suça sürüklenme riski olan ya da infazını tamamlayan gençlerin yasal hayata dönüşü için hibe ve mikro kredi destekleri sağlanması gerektiğini belirtti.
SOSYAL TAKİP GRUBU ÖNERİSİ
Türeli, ceza infaz kurumundan çıkan çocuk ve gençlerin yeniden aynı çevreye dönerek suç sarmalına girmemesi için en az iki yıl boyunca uzmanlardan oluşan bir “Sosyal Takip Grubu” tarafından izlenmesi gerektiğini söyledi.
Bu modelin, denetimli serbestliği yalnızca imza atma süreci olmaktan çıkarıp insan odaklı bir rehabilitasyon mekanizmasına dönüştüreceğini ifade etti.
TBMM ÖNCÜLÜĞÜNDE EYLEM PLANI İSTEDİ
Türeli, polisin yakaladığı ve yargının cezalandırdığı aşamanın zincirin yalnızca son halkası olduğunu belirterek asıl mücadelenin nitelikli okul, güvenli sokak, güvenceli iş ve adil sosyal devlet politikalarıyla başlaması gerektiğini vurguladı.
CHP’li Türeli, TBMM öncülüğünde meslek kuruluşları, sivil toplum örgütleri ve akademisyenlerin dahil olduğu geniş katılımlı çalışmalar yürütülmesini istedi. Çocukları suçtan koruyacak eylem planlarının hızla hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.
