Belediyelerin şirket ve kooperatif kurma yetkisini Cumhurbaşkanı iznine bağlayan tartışmalı düzenleme Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni kararla mahalli idareler, bağlı kuruluşlar, mahalli idare birlikleri ve belediye iştiraklerinin şirketleşme, ortaklık ve hisse edinimi süreçlerinde merkezi onay şartı uygulanacak.
Düzenleme, belediyelerin doğrudan ya da dolaylı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketleri de kapsıyor. Buna göre yeni şirket veya kooperatif kurulması, mevcut ya da kurulacak ortaklıklara sermaye katılımı yapılması ve bedelsiz devirler dahil her türlü hisse edinimi Cumhurbaşkanı iznine tabi olacak.
BELEDİYE ŞİRKETLERİNDE YENİ ONAY DÖNEMİ
Karar, özellikle büyükşehir belediyeleri ve ilçe belediyelerinin iştirak yapılanmaları açısından yeni bir dönemin kapısını açtı. Belediyelerin hizmet üretiminde sıkça kullandığı şirketler, sosyal destek projelerinden altyapı yatırımlarına, ulaşım hizmetlerinden kentsel dönüşüm uygulamalarına kadar geniş bir alanda görev üstleniyor.
Yeni düzenlemeyle belediyelerin bu alanlarda şirket kurarak ya da kooperatiflerle ortaklık geliştirerek hareket etmesi artık Cumhurbaşkanı onayına bağlı olacak. Bu nedenle kararın, yerel yönetimlerin yatırım planları ve hizmet modelleri üzerinde doğrudan etkili olması bekleniyor.
MUHALEFETTEN YEREL İRADE TEPKİSİ
Muhalefet cephesi düzenlemeyi, belediyelerin seçilmiş yönetimlerinin yetki alanını daraltan bir adım olarak değerlendiriyor. CHP’de daha önce yapılan açıklamalarda, kararın yerel iradeye müdahale niteliği taşıdığı savunulmuştu.
CHP Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Gökan Zeybek, düzenleme sürecinde yaptığı değerlendirmelerde belediyelerin şirket ve kooperatif işlemlerinin tek merkezden onaya bağlanmasına tepki göstermişti. Zeybek, bu adımın belediyelerin sosyal destek, üretici kooperatifleri ve hizmet projelerinde hareket kabiliyetini sınırlayacağını belirtmişti.
YEREL HİZMETLERDE ETKİSİ TARTIŞILACAK
Düzenlemenin en çok tartışılacak başlıklarından biri, belediyelerin hizmet üretme kapasitesi olacak. Özellikle büyükşehirlerde ulaşım, çevre, altyapı, sosyal yardım, tarım ve üretici destekleri gibi alanlarda belediye şirketleri önemli rol oynuyor.
Uzmanlara göre yeni izin mekanizması, belediyelerin iştirak kurma ve ortaklık geliştirme süreçlerinde ek bir bürokratik aşama oluşturacak. Bu durumun, hızlı karar alınması gereken yerel hizmetlerde zamanlama ve planlama açısından yeni tartışmaları beraberinde getirmesi bekleniyor.
KOOPERATİF PROJELERİ DE KAPSAMDA
Kararın yalnızca şirketleri değil, kooperatifleri de kapsaması dikkat çekti. Belediyelerin özellikle tarım, kırsal kalkınma, kadın emeği, üretici destekleri ve sosyal projelerde kooperatiflerle yürüttüğü çalışmalar da yeni onay sisteminden etkilenecek.
Bu kapsamda belediyelerin kooperatif kurması, mevcut kooperatiflere ortak olması ya da sermaye katılımında bulunması için Cumhurbaşkanı izni gerekecek. Yerel yönetimlerde bu değişikliğin, önümüzdeki dönemde hem siyasi hem de idari boyutuyla gündemde kalması bekleniyor.
TARTIŞMA ANKARA ONAYI ÜZERİNDEN BÜYÜYOR
Düzenleme, merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasındaki yetki paylaşımı tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. İktidar cephesinde kararın belediye şirketleri ve ortaklık süreçlerinde denetimi güçlendireceği değerlendirilirken, muhalefet düzenlemeyi seçilmiş belediye yönetimlerinin alanını daraltan yeni bir adım olarak görüyor.
Kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte gözler belediyelerin yeni şirket, kooperatif ve iştirak hamlelerinde izlenecek sürece çevrildi. Önümüzdeki dönemde özellikle büyükşehir belediyelerinin yatırım ve sosyal proje planlarında bu izin mekanizmasının nasıl uygulanacağı yakından takip edilecek.
