300 yıllık geleneksel tat: Muğla saraylısı yurt dışına açılıyor

Ege ile Akdeniz mutfak kültürünün buluşma noktası olan Muğla, yüzyıllar öncesine dayanan geleneksel tatlısı Muğla saraylısını yeniden tanıtmanın heyecanını yaşıyor. Zeytinyağı ve ceviz gibi yöreye özgü malzemelerle hazırlanan bu özel tat, artık yalnızca yerel değil; Türkiye'nin dört bir yanında ve yurt dışında da aranır hale geldi.

Coğrafi İşaretle tescillendi

Muğla Ticaret ve Sanayi Odası tarafından 21 Eylül 2017’de coğrafi işaret başvurusu yapılan Muğla saraylısı, 17 Nisan 2018’de Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescil edildi. Böylece bu geleneksel lezzetin özgünlüğü ve kültürel önemi resmen korunma altına alındı.

“Saraylı” adının kökeni altın liradan hatırı

Muğla'da 300 yıldan uzun süredir bilinen bu tatlının hikayesi de en az tadı kadar ilginç. Eskiden damat tarafının kız isteme sırasında götürdüğü tatlıların ortasına sarı lira konulurdu. Zamanla bu uygulama, tatlının adının halk ağzında “sareyli” olarak telaffuz edilmesine yol açtı ve sonunda bu eşsiz lezzet “Muğla saraylısı” adıyla tescillendi.

Ustalığın kaynağı: Teyze tarifi

Muğla’da faaliyet gösteren ve tatlıyı yeniden üreten firma sahibi Memduh Şahbaz, tarifin detaylarını yaşlı bir teyzeden öğrendiklerini belirterek şu sözlerle açıkladı:

“Bu tatlı, yıllardır evlerde yapılmaz olmuştu. Pastanelerde ise hiç bulunmuyordu. Bir teyzemiz sayesinde tarifin orijinaline ulaştık, ustalarımıza öğrettik ve ilk üretimi yaptık. İlk gün iki saat içinde iki tepsi tükendi. Bu ilgi bize cesaret verdi.”

Yöresel ve doğal malzemelerle hazırlanıyor

Tatlı ustası Abdulkadir Uğur, saraylının en önemli özelliğinin doğal ve yerli malzemeler olduğunu belirtiyor. Tatlının içeriğinde özellikle Muğla cevizi ve zeytinyağı kullanıldığını vurgulayan Uğur, tatlının hazırlanış sürecini de şöyle anlatıyor:

Tatilciler Bodrum’dan dönüşe geçti: Yollarda yoğunluk başladı

İçeriği Görüntüle

Muğla Saraylısının Yapılışı

1. Hamurdan yumurta büyüklüğünde bezeler hazırlanır.
2. Bezeler 15 dakika dinlendirilip nişasta yardımıyla açılır.
3. Yufka elde rulo yapılarak yuvarlanır ve ortadan başlayarak tepsiye yerleştirilir.
4. Üzerine bol miktarda zeytinyağı gezdirilir ve yağ emilmesi beklenir.
5. Önceden ısıtılmış 215 derece fırında pişirilir.
6. Şerbet, yüzde 60 şeker ve yüzde 40 su ile limon tuzu eklenerek hazırlanır.
7. Pişmiş tatlının üzerine ılık şerbet dökülür ve birkaç saat dinlendirilir.

Modern üretimle gelenek yaşatılıyor

Artık kömür ocaklarında değil, modern fırınlarda pişirilen Muğla saraylısı; geçmişin lezzetini bugünün üretim teknikleriyle harmanlıyor. Geleneksel tarif modern hijyen ve üretim standartlarına uyarlanarak, hem yerel pazarda hem de uluslararası gönderimle tüketiciye ulaşıyor.

Sadece tatlı değil, kültür mirası

Muğla saraylısı, sadece bir tatlı değil; Yörük kültürünün, aile değerlerinin ve yerel üretimin simgesi olarak görülüyor. Günümüzde birçok kişi bu tatlıyı sadece damak zevki için değil, aynı zamanda bir hatıra, hediye ve nostalji ürünü olarak da tercih ediyor.

Yurt dışından da yoğun talep var

Firmanın girişimleri sayesinde saraylı, yalnızca Türkiye sınırları içinde değil; Avrupa’nın çeşitli ülkelerine ve Körfez bölgesine de ihraç edilmeye başlandı. Şahbaz, “Bu tatlı bizim kültür hazinemiz. Onu dünyaya tanıtmak bizi gururlandırıyor.” diyor.

Muğla saraylısı, geleneksel değerlerin yaşatılması ve yerli üretimin teşviki açısından örnek bir başarı hikayesi olarak dikkat çekiyor. Bu eşsiz tatlı, hem geçmişin lezzetini hem de geleceğin umutlarını taşıyor.