ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Netanyahu ile yaptığı görüşmeyi “tarihî” olarak nitelendirip Orta Doğu’da barış için önemli adımlar atıldığını söyledi.
Trump, Abraham anlaşmaları, İran meselesi ve özellikle Gazze’deki savaşın sona erdirilmesine yönelik bir plan üzerinde uzlaşıldığını belirtti.
Plan kapsamında Gazze’nin silahlardan arındırılması, Hamas’ın askeri kapasitesinin yok edilmesi, tünel ve silah altyapılarının imha edilmesi, yerel polislerin eğitilmesi ve bir geçiş yönetimi kurulması öngörülüyor.
Arap ve Müslüman ülkeler ile Avrupa müttefiklerinin sürece katkı verdiğini vurgulayan Trump, sürecin uluslararası bir gözetim organı “Barış Kurulu” ile destekleneceğini söyledi ve Tony Blair gibi isimlerin bu kurulda yer alabileceğini belirtti.
Trump, Hamas’ın anlaşmayı reddetmesi hâlinde İsrail’in ABD’nin tam desteğiyle gerekeni yapacağını ifade etti ve rehinelerin serbest bırakılmasının öncelikli hedef olduğunu yineledi.
ABD Başkanı Trump'ın öne çıkan açıklamaları şu şekilde:
Bin yıllardır devam eden şeyler ve çok çok yaklaştık artık. Çok teşekkür ediyorum. Çok güzel çalıştık. İkimiz de birçok ülkeyle çok iyi çalıştık. Bu durumun çözülmesi için çalıştık. Gazze'den bahsediyoruz. Gazze'nin ötesinde de meseleler var. Bir anlaşma var. Orta Doğu'da barış için çalıştık. Bugün barış için tarihî gün. Başbakan Netanyahu ve ben çok önemli toplantıyı sonuçlandırdık. Abraham sözleşmeleri, İran ve en önemlisi Gazze'deki savaşı nasıl sonlandıracağımızı konuştuk.
Netanyahu'ya teşekkür etti
Bu beklenenin çok daha ötesinde bir şey oldu. Orta Doğu, İsrail'in komşularından aldığımız destek her biri harikaydı. Bu sabah bölgedeki ortaklarımızla kapsamlı istişareler yürüttük. İsrail bu süreci çok iyi değerlendirdi. Bahsettiğimiz ülkelerle çalışarak yürüttü. Birçok Arap ve Müslüman ülkelerin liderlerine bu önerin geliştirilmesine yaptıkları katkılardan teşekkür ediyorum. Avrupa'daki müttefiklerimiz de katkı verdiler. Bazıları 'duyduğumuz en inanılmaz şey' dediler. Bazıları 'Arap liderleri ve diğer liderleri ile konuştunuz mu?' dediler. Başbakan Netanyahu'ya da bu planı kabul ettikleri için bize güvendikleri için çok teşekkür ediyorum.
"Erdoğan yakın arkadaşım, güçlü bir adam"
Ölüm ve yıkım artık yerini refaha, güvenliğe bırakacak. Bu süreçte birçok ülkeyle diyalog yürüttük. Suudi Arabistan bunlardan biri. Kral gerçekten büyük insan. Katar Emiri, BAE inanılmaz insanlar. Bu sürece katkı koydular. Ve sürecin gerçekten içinde yer aldılar. Müzakere sürecinde bize fikirler verdiler. 3 bin yıldan sonra gerçekten biraz karmaşık bir mesele var karşımızda. Ürdün Kralı bizimle birlikteydi. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan güçlü bir arkadaşım, yakın arkadaşım, güçlü bir adam. Endonezya gerçekten muazzam lider.
"Arap ve Müslüman ülkeler taahhütlerini bildirdi"
Arap ve Müslüman ülkeler yazılı olarak bu sürece taahhütlerini bildirdiler. Gazze'nin silahlardan arındırılması, Hamas'ın askeri kapasitesinin ortadan kaldırılması ve adını andığım diğer ülkelerde, yine buralarda Hamas'la muhatap olacak. Hamas'ın da bu işin yapılmasını istediğine inanıyorum. Hamas'a ait silahlar, tüneller, silah üretim tesisleri imha edilecek. Aynı zamanda yerel polis kuvvetleri eğitilecek. Bunu zaten görüşüyoruz. Gazze'de bir geçiş yönetimi göreve gelecek. Tüm taraflar İsrail'li güçlerin çekilmesi için bir takvim üzerinde anlaşacak, ateş edilmeyecek. İsrail'in de bu koşulları yerine getirmesi için fırsat tanınacak. Benim hiç muhatap olmadığım bir grup Hamas. Arap ve Müslüman ülkeler bu noktada Hamas'la muhatap olacaklar.
"Binlerce yıldır ilk kez bu noktaya geldik"
Bunu yapmazlarsa İsrail ABD'nin tam desteğiyle diğer liderlerimiz burada, başkan yardımız burada, kendileri bu sürece çok yakından dâhil oldular. Tam oradaydılar. Binlerce yıldır ilk kez bu noktaya geldik. Tarihe bakarsanız binlerce yıldır bu durumdaydı. Artık Hamas tehdidini ortadan kaldırma hedefi doğrultusunda İsrail adım attı. Barışı getirme konusunda kararlı davrandım. Hamas anlaşmayı reddedebilir. Bu da mümkün. Umuyoruz ki olumlu cevap verirler. Olmazsa İsrail bizim tam desteğimizle gerekeni yapacaktır. Özellikle Hamas'ın yaratmış olduğu tehlikenin ve terörün sona ermesi gerekiyor. Uzun zamandır beklediğimiz bir şeydi bu. Bu planın başarılı olması için bir uluslararası gözetim organının yaratılması, buna da Barış Kurulu diyeceğiz. Çok güzel bir isim.
"Herkes benim de bu kurulda olmamı istedi"
Elbette bunun işe yaramasına ihtiyacımız var. Arap dünyasının liderleri, İsrail ve süreçte yer alan herkes bu sürece dâhil olacak. ABD Başkanı Trump'ın isteğiyle yapacaklar bunu. Biraz ilave iş olacak onlar için. Bunu doğru yapmamız gerekiyor. Burada birçok liderle görüşeceğiz. Bu kurulda yer almak isteyen kişilerden biri İngiltere'nin eski başbakanı Tony Blair. Başka isimler var önümüzdeki günlerde isimlerini açıklayacağız. Herkes benim de bu kurulda olmamı istedi. Dünya Bankası ve diğer kurumlarla çalışarak yeni bir yönetimin kurulmasını sağlayacağız. Filistinlilerle birlikte nitelikli uzmanlar bu kurula katılacak. Hamas yetkilileri bu kurulda ve Gazze'nin yönetiminde doğrudan ve dolaylı bir rol üstlenmeyecek.
"İsrail halkı artık normalizasyonun gelmesini istiyor"
Hamas liderleri ve askerleri öldürüldü. 7 Ekim'i asla unutamayız. Binlerce kişi bunun bedelini ödedi. Artık rehineleri geri alma zamanı geldi. İsrail Başbakanı Netanyahu İsrail'in pozisyonunda ve Filistin Devleti konusunda çok net. 7 Ekim'i hatırlatıyor ve bunu ben ve birçok kişi anlıyor. Bu yaptığı şey İsrail için son derece iyi olacak. İsrail'de dört bir yanda kalabalıklar toplanıyor ve benim ismimi söylüyor. 'Lütfen rehineleri geri getirin ve savaşa son verin.' diyorlar. Onlar artık bıkmışlar. Normal bir hayata nasıl döneceğini bilmiyoruz ama İsrail halkı artık normalizasyonun gelmesini istiyor. Birçok ülke Filistin devletini tanımış durumda. On yıllardır devam eden durumdan bıktıkları için bu adımı attılar. Ortadoğu ile ilgili hep aynı şeyleri söylediler, barışın gelmek istediklerini söylediler. Bunu benden fazla kimse isteyen yoktur ama asıl isteyen İsrail halkı. 32 cenaze ve 20 kişi canlı olarak geri gelsin ve barışı istiyorlar.
"İsrail, Gazze'den çekildi"
Hamas Filistin halkı tarafından seçildi. İsrail Gazze'den çekildi. Barış içinde yaşayabilecekleri düşünülüyordu. Ama barışın tam tersi gerçekleşti. İsrail geri çekildi, Filistinlilere bıraktı. Bu güzel bir anlaşma gibi gelmiyor kulağa demiştim. Deniz kıyısını verdiler. 'Böyle bir anlaşmayı kim yapar ki?' dedim. Çok cömertçe davrandılar. Ortadoğu'da birçok açıdan çok güzel kara parçasını bıraktılar. Hamas 4 bin milden başka tünel inşa etti. İçlerini silahlar ve silah üretim merkezi inşa etti. Hastanelerin altına silahlar yerleştirdi. Hamas'ın merkezini vuruyorsunuz ama aynı anda bir okulu, camiyi, hastaneyi vurmuş oluyorsunuz. Filistinliler de barış içinde yaşamak istiyor. Birçoğunu gördüm. Filistinlilerin burada sorumluluk üstlenmelerini istiyorum kaderleri için. Onların kaderi kendi sorumluluğunda olmalı.
"Filistin halkı bu reformu gerçekleştirmezse tek suçlu kendileri olacak"
Teröre karşı koyup parlak bir gelecek hakkına sahipler. Filistin halkı bu reformu gerçekleştirmezse tek suçlu kendileri olacak. Destek veriyoruz, Arap dünyasının, Müslüman dünyasının desteğini veriyoruz. Artık bugün savaşın derhal sonlanmasını bekliyoruz. Tüm rehinelerimizi geri almayı bekliyoruz. Her şeyi geri getirmeyi umuyoruz. Kalıcı şekilde İsrail'in güvenliğini sağlayacak koşulları yaratmak istiyoruz. Filistinlilerin güvenliği de olacak bu. Havaya ateş ettik ama işe yarayacak mı bilmiyoruz. Önümüzdeki günler içinde ateş edilmemesi gerekir. O bölgenin liderleri de aslında bu ihtimalin gerçek olacağı konusunda umutlu. Bu anlaşmanın uzun vadeli barışa bizi götüreceğine inanıyorlar.