Bakan Abdulkadir Uraloğlu, 5G’nin 1 Nisan itibarıyla resmen başlayacağını, kapsamanın ise aşamalı olarak yayılacağını duyurdu. Bakanlık, iki yıl içinde 5G hizmetinin ülke geneline ulaştırılmasını hedefliyor.

5G başlıyor ama her yerde aynı anda olmayacak

Yeni dönemde en çok merak edilen başlık kapsama oldu. Resmi açıklamaya göre 5G hizmeti 81 ilde kademeli şekilde başlatılacak. Bu nedenle bir şehirde ya da aynı şehrin her noktasında ilk günden aynı hız ve kapsama düzeyinin görülmesi beklenmiyor.

Özellikle nüfusun yoğun olduğu merkezler, ulaşım hatları ve yüksek veri trafiği bulunan bölgelerin öncelikli olması bekleniyor. Kullanıcı deneyimi, hem bulunduğu lokasyona hem de operatörün o bölgedeki hazırlık seviyesine göre değişecek.

Sadece telefon yetmiyor

Operatörlerin resmi bilgilendirmelerine göre 5G kullanımı için üç temel şart bulunuyor. İlki, telefonun 5G destekli olması. İkincisi, hattın takılı olduğu SIM kartın uyumlu olması. Üçüncüsü ise operatör tarafında 5G servis izninin aktif hale getirilmesi.

Vodafone, 4.5G uyumlu SIM kartların 5G ile de uyumlu olduğunu belirtiyor. Türk Telekom ise 4,5G ve 5G uyumlu SIM kart ile hizmetten yararlanılabileceğini duyuruyor. Turkcell de 5G’ye geçiş için uygulama ya da SMS ile servis aktivasyonu gerektiğini açıklıyor.

Operatörlerde 5G nasıl açılacak?

Operatörlerin resmi sayfalarında yer alan bilgilere göre kullanıcıların ayrıca 5G hizmetini açması gerekiyor. Turkcell aboneleri 5G yazıp 2200’a SMS göndererek ya da uygulama üzerinden işlemi yapabiliyor. Türk Telekom aboneleri 5G yazıp 5555’e SMS göndererek hizmeti aktif edebiliyor. Vodafone aboneleri ise 5G yazıp 7000’e SMS göndererek veya uygulama üzerinden servisi açabiliyor.

Bu işlem yapılmadan, telefon 5G desteklese bile kullanıcı bazı durumlarda yeni şebekeye geçemeyebiliyor. Bu nedenle sadece cihaz kontrolü yeterli görülmüyor.

Telefonda 5G ayarı nasıl açılır?

iPhone kullanıcıları için Apple’ın destek sayfalarında, 5G ve diğer hücresel seçeneklerin Ayarlar > Hücresel > Seçenekler bölümünden yönetildiği belirtiliyor. Android tarafında ise menü yolu markaya göre değişebiliyor. Genellikle Ayarlar > Mobil Ağlar ya da Bağlantılar > Tercih edilen ağ türü bölümünden 5G seçeneği açılıyor.

Android cihazlarda menü isimleri üreticiye göre farklılaştığı için tek bir yol tüm telefonlarda geçerli olmuyor. Bu nedenle kullanıcıların kendi modeline göre ağ ayarlarını kontrol etmesi gerekiyor.

Eski SIM kartı olanlar dikkat

5G’ye geçişte en kritik ayrıntılardan biri de SIM kart yaşı. Operatörler, 4.5G uyumlu SIM kartların çoğunlukla yeterli olduğunu belirtiyor. Ancak daha eski SIM kart kullanan abonelerin bayiye giderek kartlarını yenilemesi gerekebiliyor.

Hattı uzun yıllardır değişmemiş olan kullanıcıların özellikle bu detayı kontrol etmesi önem taşıyor. Aksi halde cihaz 5G desteklese bile bağlantı 4.5G seviyesinde kalabiliyor.

Yeni hız, daha hızlı kota tüketimi anlamına gelebilir

5G’nin en büyük avantajı daha yüksek hız ve daha düşük gecikme süresi. Ancak bu avantaj, veri kullanımının da daha hızlı artması anlamına geliyor. Daha yüksek çözünürlüklü video, bulut yedekleme ve uygulama güncellemeleri internet paketlerini daha hızlı tüketebiliyor.

Bu nedenle kullanıcıların ilk günlerde hem hız testlerini hem de veri kullanımını yakından izlemesi gerekiyor. Özellikle sınırlı mobil internet paketi kullanan aboneler için yeni dönemde paket yönetimi daha da önemli hale gelecek.

Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Seda Kehr ve ekibi, kronik yaraların iyileşme sürecini hızlandırmak amacıyla yaklaşık 2 yıl önce İYTE Biyomedikal Mikro ve Nano Sistemler Laboratuvarı'nda proje çalışmalarına başladı.

Ekibin yoğun çalışmasıyla klasik yara bandından farklı olarak tasarlanan probiyotik içeren ürün, 'Oksijen Taşıyıcı, Esansiyel Yağ ve Probiyotik Metabolitler İçeren Canlı Bir Hidrojel Bazlı Yara Örtüsü' başlığıyla Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillendi.

Doç. Dr. Seda Kehr, geliştirdikleri sistemin farklı bileşenlerin bir araya gelmesiyle sinerjik etki oluşturabilecek biçimde tasarlandığını söyledi.

"Yara bantlarından farklı"

Yara örtüsünün içeriğinin esansiyel (uçucu) yağlarla zenginleştirildiğini belirten Kehr, "Bizim geliştirdiğimiz yara örtüsünün en büyük özelliği içerisinde probiyotik barındırması ve aynı zamanda oksijen salınımı yapabilen bir nano parçacığa sahip olması." dedi.

Yara örtüsünün öncelikle deri hastalıklarında kullanılmasının planlandığını ancak potansiyelinin bununla sınırlı olmadığını vurgulan Kehr, enjekte edilebilir form sayesinde vücut içindeki yaralarda da uygulanabileceğini kaydetti.

Geliştirilen ürünün çok farklı formlarda uygulanabildiğini anlatan Kehr, "Yara örtüsü, bildiğimiz bir yara bandı gibi değil aynı zamanda püskürtülebilir ve jel olarak kullanılabilir ve üç boyutlu yazıcı baskısıyla hastaların yaralarına özel boyutlarda uygulanabilecek şekilde yaratabiliyoruz." ifadelerini kullandı.

Probiyotik içeriğiyle öne çıkıyor

Probiyotiklerin faydalı bakteriler olduğunu dile getiren Kehr, şunları kaydetti:

"Biz bu faydalı probiyotikleri yaranın gelişiminde de kullanmak istedik ve bu probiyotikleri çevresel etkilerden korumak için de onları kapsüllüyoruz. Böylelikle hem faydalı metabolitlerin salınımını kontrol altına alabiliyoruz hem yara örtüsünün ömrünü uzatabiliyoruz hem de probiyotikleri canlı bir şekilde yara örtüsünün içerisinde tutabiliyoruz."

Kehr, ürünün laboratuvar aşamasında bakteri ve hücre testlerini tamamladıklarını bir sonraki aşamada hayvan testleriyle klinik çalışmalara başlamayı planladıklarını anlattı.

Ürünün ilk etapta yarayı destekleyici formuyla piyasaya sunulmasının hedeflendiğini belirten Kehr, vücut içine uygulanabilecek biyomalzeme için klinik sürecin daha uzun zaman alacağını dile getirdi.

EÜ'den yapılan açıklamaya göre, Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erkan Meşe danışmanlığında yürütülen projeyle yüksek verimlilik, düşük gürültü ve sanayiye uyarlanabilir yerli bir prototip ortaya konulması hedeflendi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Meşe, öğrencinin tasarımının ve prototiplenmesi kendisine ait olan yüksek hızlı bir elektrik motoru geliştirdiğini belirterek, 'Türkiye'de standart bir elektrik motorunun hızı genellikle dakikada 3 bin devir civarındayken, geliştirilen bu motor yaklaşık 12 bin devir hızına ulaşmaktadır.' ifadelerini kullandı.

Şevket Boyatan ise üniversitedeki mühendislik altyapısıyla başlatılan projenin, yerli firmaların katkılarıyla sahada karşılığı olan bir ürüne dönüştüğünü kaydetti.

Tasarımının en büyük farkının iç konfigürasyonunda yapılan özel değişiklikler olduğunu belirten Boyatan, şunları ifade etti:

'Diğer motorlara kıyasla çok daha yüksek verimlilik sunan bu yapı, kapalı tasarımı sayesinde daha sessiz çalışıyor ve gürültü oranını minimum seviyeye indiriyor. Bu özellikleri sayesinde pompa ve havalandırma sistemleri başta olmak üzere sanayinin pek çok alanında kullanıma uygun bir yapı ortaya çıktı.'

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, ekibi tebrik etti.

EÜ’nün sanayi odaklı proje çalışmaları kapsamında yürütülen çalışmada, danışmanlığını Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Erkan Meşe üstlendi.

Motor 12 bin devir hızına ulaştı

Projeye ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Erkan Meşe, geliştirilen motorun tasarım ve prototipleme süreçlerinin tamamen öğrenciye ait olduğunu belirtti.

Meşe, Türkiye’de standart elektrik motorlarının genellikle dakikada yaklaşık 3 bin devir hızında çalıştığını, bu proje kapsamında geliştirilen motorun ise yaklaşık 12 bin devre ulaştığını ifade etti.

Geniş kullanım alanı hedefleniyor

Yüksek hızlı motorların savunma sanayinden biyomedikal uygulamalara, elektrikli araçlardan endüstriyel özel projelere kadar geniş bir kullanım alanı bulunduğu belirtildi.

Bu çalışmayla, Türkiye’de seri üretimi sınırlı olan yüksek hızlı motor teknolojileri için yerli, verimli ve sanayiye uyarlanabilir bir çözüm geliştirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.

“Sahada karşılığı olan bir ürüne dönüştü”

Projeyi geliştiren Şevket Boyatan, üniversitedeki mühendislik altyapısıyla başlatılan çalışmanın, yerli firmaların katkısıyla sahada karşılığı olan bir ürüne dönüştüğünü söyledi.

Boyatan, geliştirdiği motorun yüksek hızlı ve fırçasız motor kategorisinde yer aldığını, özel iç konfigürasyon sayesinde yüksek verimlilik sağladığını ve kapalı tasarımıyla düşük gürültü seviyesinde çalıştığını belirtti.

Rektörden tebrik

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, projeyi geliştiren Şevket Boyatan’ı ve danışmanı Prof. Dr. Erkan Meşe’yi başarılarından dolayı tebrik etti.

Kurumun odağında, Google’ın pazar gücünü kullanarak alternatif uygulama ve hizmetlerin önünü kesip kesmediği sorusu yer alıyor. İnceleme, dijital pazarlardaki rekabet koşullarının korunması açısından kritik görülüyor.

İnceleme hangi alanları kapsıyor?

Başlatılan süreçte, Android işletim sistemine sahip telefonlarda yer alan varsayılan uygulamalar, uygulama marketlerindeki seçenekler ve geliştiricilere yönelik yükümlülükler mercek altına alındı. Bu uygulamaların, rakip hizmetlerin pazara erişimini zorlaştırıp zorlaştırmadığı araştırılıyor.

2018 sonrası uygulamalar yeniden değerlendirilecek

İnceleme kapsamında, Google’ın 2018 yılında aldığı cezanın ardından sözleşmelerini ve iş modellerini rekabete gerçekten açıp açmadığı da kontrol edilecek. Kurum, getirilen yeni yükümlülüklerin alternatif uygulamaların önünü kesip kesmediğini tespit etmeyi amaçlıyor.

Sürecin sonunda Rekabet Kurumu’nun yapacağı değerlendirmeye göre, Google hakkında yeni yaptırımlar ya da ek düzenlemeler gündeme gelebilecek.

Siber güvenlik çevrelerinden paylaşılan bilgilere göre, sızdırıldığı ileri sürülen veriler arasında kullanıcı adları, e-posta adresleri, telefon numaraları ve kısmi adres bilgileri yer alıyor. Parolaların doğrudan yer almadığı belirtilse de, bu tür bilgilerin hedefli dolandırıcılık girişimleri için ciddi risk oluşturduğu vurgulanıyor.

Parola sıfırlama bildirimleri arttı

İddiaların gündeme gelmesinin ardından çok sayıda kullanıcı, talep etmedikleri halde e-posta adreslerine gönderilen parola sıfırlama bildirimleriyle karşılaştıklarını bildirdi. Uzmanlar, bu durumun tek başına hesapların ele geçirildiği anlamına gelmediğini ancak kimlik avı saldırılarında artış yaşanabileceğini belirtiyor.

“Doğrudan veri ihlali yok” açıklaması

Teknik değerlendirmelerde, Instagram sistemlerinde doğrudan bir veri ihlali yaşanmadığı savunulurken, dışarıdan bir tarafın kullanıcılar adına parola sıfırlama talepleri oluşturmasına imkân tanıyan bir açığın kötüye kullanılmış olabileceği ifade ediliyor. Söz konusu açığın daha sonra kapatıldığı bilgisi paylaşıldı.

SIM kart dolandırıcılığı uyarısı

Verilerin Dark Web’de satışa çıkarıldığı iddiası, tehdidin boyutunu artıran en önemli unsur olarak değerlendiriliyor. Telefon numaraları SIM kart dolandırıcılığına, e-posta adresleri ise sahte destek mesajları ve kimlik avı saldırılarına zemin hazırlayabiliyor. Uzmanlar, bu durumun kullanıcıların yalnızca Instagram değil, diğer dijital hesaplarını da riske atabileceğine dikkat çekiyor.

Şifrelerinizi değiştirin

Uzmanlar, kullanıcıların ilk adım olarak Instagram parolalarını değiştirmesini öneriyor. Yeni şifrenin uzun, karmaşık ve başka platformlarda kullanılmamış olması gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca iki faktörlü kimlik doğrulama özelliğinin aktif hale getirilmesi, tanımadıkları cihazlardan yapılan girişlerin kontrol edilmesi ve şüpheli oturumların sonlandırılması tavsiye ediliyor.

Gönderilen spam mesajlara dikkat!

E-posta güvenliğinin de büyük önem taşıdığı belirtilirken, kullanıcıların e-posta hesaplarında da güçlü parola ve ek doğrulama yöntemleri kullanmaları gerektiği ifade ediliyor. “Hesabınız askıya alındı” veya “topluluk kurallarını ihlal ettiniz” gibi mesajlarla gönderilen bağlantılara karşı dikkatli olunması çağrısı yapılıyor.

Sosyal medya platformlarında karşımıza çıkan “iade başvurusu”, “devlet desteği” ya da “ücretsiz ödeme” içerikli bağlantılar, göründüğü kadar masum değil. Bu bağlantılar, kullanıcıları birebir e-Devlet arayüzüne benzeyen sahte sitelere yönlendiriyor ve kişisel verileri dolandırıcıların eline geçirebiliyor. Vanlı bilişim uzmanı Bilgin Berge, bu tür dijital saldırıların giderek yaygınlaştığını ve vatandaşların farkındalık düzeyinin yetersiz kaldığını vurguluyor.

Yapay zekâ sohbet uygulamalarında güvenlik yaklaşımı yeni bir evreye girdi. ChatGPT, GPT-5.2 sürümüyle birlikte “tehlikeli” olarak tanımlanan sorulara verdiği yanıtları baştan aşağı yeniledi. Güncellemenin merkezinde, bilgi akışını kesmeden riski azaltma hedefi yer alıyor.

Riskli içerikte bağlam odaklı yanıt

Yeni dönemde sistem, sorunun bağlamını daha ayrıntılı analiz ediyor. Zarara yol açabilecek taleplerde doğrudan talimat vermek yerine, genel çerçeve, güvenli alternatifler ve uyarılar sunuluyor. Böylece hem bilgi akışı sürdürülüyor hem de risk minimize ediliyor.

“Reddetmek” yerine yönlendirmek

GPT-5.2 ile birlikte, tamamen kapatıcı yanıtların yerini yönlendirici ve açıklayıcı cevaplar alıyor. Sistem, kullanıcının niyetini ayırt etmeye çalışarak güvenli alan içinde kalacak şekilde yanıt üretmeyi hedefliyor.

Hassas başlıklarda daha sıkı filtre

Şiddet, yasa dışı faaliyetler, kendine zarar verme gibi yüksek riskli başlıklarda filtreler güçlendirildi. Bu alanlarda destekleyici, önleyici ve bilgilendirici dil tercih edilirken, eyleme dönük yönlendirmelerden kaçınılıyor.

Şeffaflık ve kullanıcı deneyimi

Güncellemeyle birlikte ChatGPT’nin yanıtlarında neden belirli bir çerçevenin seçildiği daha net ifade ediliyor. Bu yaklaşım, kullanıcı deneyimini korurken yapay zekâ kullanımında güven ve şeffaflığı artırmayı amaçlıyor.

GPT-5.2’den sonra ChatGPT’ye soramayacağın şeyler

ChatGPT artık her soruya atlayan o arkadaş değil. GPT-5.2 ile birlikte bazı konularda “hmm buraya girmeyelim” moduna geçti. İşte o meşhur soramayacakların listesi.

1) “Şunu en hızlı ve kesin nasıl yaparım?”

Eğer soru başkasına ya da kendine zarar kokuyorsa, ChatGPT kibarca geri vites yapıyor. Özet: “Hızlı ve kesin” kelimeleri bir aradaysa, cevap muhtemelen yok.

2) “Bu yasa dışı ama merak ettim…”

Merak ettiğini anlıyor. Ama “yasa dışı” kısmında duruyor. Devamı genelde şöyle:

“Buna girmeyeyim ama istersen işin yasal tarafını anlatayım.”

3) “Kimseye belli olmadan nasıl…”

Burada alarm zilleri çalıyor. Gizli saklı işler, dolambaçlı yollar, arka kapılar… ChatGPT bu noktada Google Amca değil, aklı başında yetişkin oluyor.

4) “Bunu denesem ne olur?”

Eğer “sonuçları kötü olabilir” hissi varsa, ChatGPT sana deney tüpü uzatmıyor. Onun yerine:

• Riskleri anlatıyor
• Neden iyi fikir olmayabileceğini söylüyor
• “Başka ne konuşalım?” diye kapatıyor

5) “Bana net talimat ver”

GPT-5.2 ile birlikte “adım adım anlat” cümlesi bazı konularda iptal. Özellikle şiddet, zarar ve yasa dışı işlerde “talimat” kelimesi büyük kırmızı bayrak.

6) “Sadece teorik ama…”

Bu cümle artık eskisi kadar işe yaramıyor. ChatGPT teorik mi pratik mi ayırt ediyor. Yani “teorik” diyerek riskli yere kaçmak pek mümkün değil.

7) “Bunu bir arkadaşım için soruyorum”

Evet… ChatGPT de bu numarayı yıllardır biliyor. Spoiler: Yine olmuyor.

8) “Kimse zarar görmez ki”

ChatGPT bu cümleyi duyunca “emin miyiz?” moduna geçiyor. Risk varsa, cevap güvenli şeride çekiliyor.

Peki ne yapıyor?

Tamamen susmuyor. Azarlamıyor. Ama şunu net yapıyor:

• ❌ Zararlı yere girmiyor
• ✅ Güvenli alternatif sunuyor
• ✅ Bağlamı açıklıyor
• 😏 Bazen hafif espriyle ortamı yumuşatıyor

Özetle

GPT-5.2’den sonra ChatGPT: Her şeyi anlatan bot”tan Bazı şeylerde durmasını bilen bot”a evrildi.

Ne değişti?

Hassas başlıklarda yeni yaklaşım

Şiddet, yasa dışı faaliyetler ve kendine zarar verme gibi yüksek riskli alanlarda filtreler sıkılaştırıldı. Sistem, bu tür konularda eyleme dönük anlatımdan kaçınarak önleyici ve destekleyici bir dil kullanıyor.

Neden önemli?

Uzmanlara göre GPT-5.2 ile gelen bu değişim, yapay zekânın hem bireysel kullanımda hem de kamusal alanda daha güvenilir hale gelmesini amaçlıyor. Yeni yapı, özgür bilgi erişimi ile toplumsal güvenlik arasında daha dengeli bir çizgi kurmayı hedefliyor.

GPT-5.2 ile ChatGPT, yalnızca daha güçlü değil, aynı zamanda daha kontrollü ve sorumluluk bilinci yüksek bir yapay zekâ dönemine adım atmış oldu.

Yeşil nokta neden aniden ortaya çıkıyor?

Fotoğraf çekildiğinde, video kaydı alındığında, görüntülü görüşme yapıldığında ya da sesli mesaj kaydı sırasında yeşil nokta otomatik olarak yanıyor. Yani çoğu zaman bu simge, sizin bilerek başlattığınız bir işlemle bağlantılı.

Ancak hiçbir uygulama açık değilken yeşil nokta görünüyorsa, işte o an kontrol şart.

Asıl kritik soru: Kontrol sizde mi?

Uzmanlara göre yeşil noktanın en önemli özelliği, gizli bir erişimi saklamaması. Telefon, kamera veya mikrofon kullanıldığında bunu kullanıcıya açıkça bildiriyor.

Hangi uygulama sizi dinliyor, nasıl öğrenirsiniz?

Android telefonlarda ekranın üstünden aşağı çekilen bildirim çubuğunda, kamera veya mikrofonu hangi uygulamanın kullandığı açıkça listeleniyor.

iPhone kullanıcıları ise Denetim Merkezi’ni açarak o anda erişim sağlayan uygulamayı anında görebiliyor.

Şüpheli bir durum varsa ne yapmalısınız?

Tanımadığınız ya da o an kullanmadığınız bir uygulama erişim sağlıyorsa şu adımlar öneriliyor:

• Ayarlar > Gizlilik bölümüne girin
• Kamera ve Mikrofon izinlerini kontrol edin
• Gereksiz uygulamaların erişimini kapatın
• Güven vermeyen uygulamaları silin

Gerçek bir güvenlik açığı nasıl kapatılır?

Uzmanlar, işletim sistemi güncellemelerinin ertelenmemesi gerektiğini vurguluyor. Güncellemeler, bilinen güvenlik açıklarını kapatarak izinsiz erişimleri engelliyor.

Sadece resmi uygulama mağazalarından indirme yapılması, ücretsiz VPN ve bilinmeyen uygulamalardan uzak durulması da önemli bir koruma adımı olarak gösteriliyor.

Panik değil, kontrol zamanı

Yeşil nokta sizi izleyen bir göz değil; aksine sizi uyaran bir alarm. Ayarları kontrol eden ve izinleri yöneten kullanıcılar için bu sistem, güçlü bir dijital güvenlik kalkanı oluşturuyor.

Uzay istasyonunda 8 aylık eğitim

Atasever, uluslararası uzay istasyonunda gerçekleştirecekleri görevleri için ABD'deki uzay merkezinde 8 ay boyunca eğitim aldıklarını belirterek, burada sınav ve testlere tabi tutulduklarını ifade etti.

İnsanlığın inşa ettiği en kompleks mühendislik yapısı

Uluslararası Uzay İstasyonu hakkında bilgiler paylaşan Atasever, şunları kaydetti: "Uluslararası Uzay İstasyonu, dünyanın yüzeyinin 410 kilometre yukarısında ve saatte 27 bin kilometrelik korkunç bir hızla seyahat eden kocaman bir yapı. 1 mermiden bin kat daha hızlı ve çok büyük bir yapı. Ana taşıyıcı yapının genişliği 100 metre. Panellerin ise genişliği 70 metre. Bugüne kadar insanlığın inşa etmiş olduğu en kompleks mühendislik yapısı. 100 milyar dolardan fazla bir maliyetle inşa edilmiş. Kocaman bir laboratuvar aslında. Yıllar içerisinde ismine modül dediğimiz yapıların uzayda birbirine kenetlenmesiyle oluşmuş."

Astronot olmak için gereken kriterler neler?

Programda soruları da cevaplayan Atasever, bir öğrencinin astronot olmak istediğini ve ne yapması gerektiğini sorması üzerine, "Kimya, makine, biyoloji mühendisliği gibi çok farklı bölümlerde okuyabilirsiniz. Önemli olan en temel şey analitik düşünme yeteneklerine sahip olmak. Analitik yeteneklerini kazanmada ise matematik çok önemli. Bir de İngilizceyi ana diliniz gibi konuşmanız gerekiyor çünkü uluslararası bilimsel literatür İngilizce olarak üretiliyor. Literatürü anlayıp, özümseyip insanlarla bağ kurmanızın yolu İngilizceyi çok iyi anlamaktan geçiyor" diye konuştu.

ABD merkezli oyun şirketi Take-Two Interactive, perşembe günü yaptığı açıklamada oyunun 19 Kasım 2026 tarihinde piyasaya sürülmesinin planlandığını duyurdu.

Daha önce 26 Mayıs 2026 olarak açıklanan çıkış tarihinin ertelenmesi, oyuncular arasında hayal kırıklığına yol açarken, kararın ardından Take-Two hisseleri piyasa sonrası işlemlerde %7’nin üzerinde değer kaybetti.

“Beklediğiniz kaliteyi sunmak için zamana ihtiyacımız var”

Oyunun geliştiricisi Rockstar Games, gecikme kararına ilişkin yaptığı açıklamada, “Uzun süredir devam eden bu bekleyişe birkaç ay daha eklediğimiz için üzgünüz. Ancak bu ek süre, sizlerin hak ettiği kalite ve özeni sunmamızı sağlayacak” ifadelerini kullandı.

Bu, GTA 6’nın ikinci kez ertelenişi oldu. Oyun ilk olarak 2025 yılı içinde çıkacağı duyurulmuş, daha sonra 2026’ya ertelenmişti.

Sektör için kritik bir dönüm noktası

Uzmanlar, GTA VI’nın yalnızca oyuncular için değil, tüm video oyun endüstrisi için de büyük bir ekonomik etki yaratacağını belirtiyor. Oyun, yeni nesil konsolların satışlarını artırarak donanım üreticilerine önemli bir ivme kazandırabilir.

Reuters’ın haberine göre analistler, GTA VI’nın çıkışının ardından ilk haftalarda milyarlarca dolar gelir elde etmesini bekliyor.

Tüm bu beklentilere rağmen yeni erteleme, yatırımcı güvenini sarsarken, Take-Two’nun kısa vadede hissedar baskısıyla karşılaşabileceği değerlendiriliyor.

İlk etapta İstanbul’da pilot uygulama

Martı Kurye, ilk olarak İstanbul’da pilot bölge olarak kullanıma açıldı. Şirket, kullanıcı deneyimi ve operasyonel süreçlerin değerlendirilmesinin ardından hizmeti kısa sürede tüm Türkiye’ye yaymayı planlıyor.

“Yerli teknolojiyle şehir içi lojistiğe güç katıyoruz”

Martı’nın kurucusu Oğuz Alper Öktem, yeni hizmete ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:

Martı olarak şehir yaşamını kolaylaştıran, yerli ve millî teknolojiyle geliştirilen çözümler üretmeye devam ediyoruz. Martı Kurye, kullanıcıların günlük teslimat ihtiyaçlarını hızlı ve çevreci biçimde karşılamak için önemli bir adım. Hedefimiz, Türkiye’nin her şehrine uzanan millî bir teslimat ağı kurarak yerli teknoloji gücünü şehir içi lojistiğe taşımak.

Yeni hizmetle birlikte Martı, bireysel ulaşımın yanı sıra şehir içi taşımacılık ve teslimat çözümlerinde de faaliyet göstermeye başlamış oldu.

Okurken neleri işaretlemiş?

Siteye girenler, Atatürk’ün kurşun kalemle çizdiği satırları, kırmızı kalemle düştüğü notları ve köşeleri kıvırdığı sayfaları tam 100 yıllık haliyle görebiliyor.

En çok vurguladığı anlar

• Voltaire: “Ben senin düşüncene katılmıyorum, ama o düşünceyi söyleme hakkını ölünceye dek savunurum.” (Kitabın 47. sayfasında üç kez altı çizilmiş)
• Namık Kemal: “Vatanın bağrına düşman dayadı hançerini, Yok mudur kurtaracak bahtı kara maderini?” (Kenarına “Okullarda okutulsun” notu düşülmüş)
• Jean-Jacques Rousseau: “Kadınlar erkeklerle eşit eğitim almadıkça özgür olamaz.” (Yanına “Medeni Kanun maddesi” yazılmış)

Dijital arşivde ilkler

• 42 farklı dilde kitap (ilk kez toplu erişim)
• 3.998 eserin tamamı taranıp indekslendi
• Arama motoru: “laiklik”, “Türk tarihi”, “kadın” yazın; Atatürk’ün o konudaki tüm notları anında listeleniyor

Gece yarısı rekor kırdı

Site açılır açılmaz 127 bin kişi aynı anda girdi. Sunucular 42 saniye kilitlendi, kapasite üç katına çıkarıldı.

Dernek Başkanı: “Bir milletin beynini açtık"

Anıtkabir Derneği Başkanı Prof. Dr. Ali Fuat Örenç: “Bu kitaplar Atatürk’ün zihin haritası. Nutuk’u yazarken, Harf Devrimi’ni tasarlarken, Medeni Kanun’u hazırlarken hangi cümlelerin altını çizdiğini artık herkes görebilir.”

Nasıl erişilir?

1. anitkabirdernegi.org.tr
2. “Dijital Kütüphane” sekmesi
3. Üye olmadan, reklamsız, tamamen ücretsiz

İlk okuyucu yorumu: "Gözlerim doldu”

Ankara’da tarih öğretmeni Ayşe Hanım: “Voltaire’in cümlesinin yanına ‘Anayasa 66’ yazmış. 1924 Anayasası’nın düşünce özgürlüğü maddesi… Gözlerim doldu.”

Atatürk’ün kütüphanesi artık 85 milyonun cebinde. Bir tıkla açılan sayfalar, bir asırlık düşüncenin izini sürüyor.

Yaklaşık 74 dakika sonra fırlatma aracından ayrılarak hedef yörüngesine başarıyla yerleşen FGN-100-d2, ilk telemetri verilerini ileterek göreve resmen başladı. Böylece, Fergani Uzay’ın “Konumlandırma Takım Uydu Projesi”nin ikinci adımı da tamamlanmış oldu.

“Uydumuz başarıyla uzaya ulaştı”

Fergani Uzay CEO’su Selçuk Bayraktar, fırlatma sürecini Özdemir Bayraktar Millî Teknoloji Merkezi’ndeki Uzay Gözlem ve Kontrol Merkezi’nden ekibiyle birlikte takip etti. Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

Fergani Uzay girişimimizin ikinci uydusu FGN-100-d2 başarıyla uzaya ulaştı. Bu uydu, inşa edeceğimiz Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi’nin 100 kilogram sınıfında bir test uydusu. Görev süresinin yaklaşık 5 ila 7 yıl arasında olmasını bekliyoruz.
Hedefimiz, 5 yıl içinde 100’den fazla uyduya erişerek Türkiye ve dost coğrafyalarımıza bağımsız bir küresel konumlama sistemi kazandırmak.

İlk adım ocak ayında atılmıştı

Fergani Uzay, bu projenin ilk adımını 14 Ocak 2025’te atmış; FGN-100-d1 isimli ilk uydusunu ABD’nin Vandenberg Üssü’nden Transporter-12 göreviyle uzaya fırlatmıştı. 102 kilogram ağırlığındaki bu uydu da yörüngesine başarıyla yerleşerek veri iletimine başlamıştı.

“Sırada yörünge transfer aracı var”

Bayraktar, şirketin yeni hedefini de açıkladı:

Bu çalışmaların yanında Yörünge Transfer Aracımızı (YTA) da geliştiriyoruz. Yakında onun da küçük bir test uydusuyla birlikte fırlatması yapılacak. Takım arkadaşlarımız, bağımsız fırlatma kabiliyeti kazanmak için yerli fırlatma aracımızın tasarımına da devam ediyor.

Günde 15 kez dünya turu atacak

FGN-100-d2, 510 kilometre yükseklikteki Alçak Dünya Yörüngesi’nde (LEO) görev yapacak. Yaklaşık 7,6 km/s hızla hareket eden uydu, günde 15 kez dünya turu atacak.

Yerli mühendislik ürünü

-Tamamı milli imkânlarla geliştirilen FGN-100-d2;

-Yerli aviyonik sistemler,

-Milli yazılım entegrasyonu,

-Yeşil itki teknolojisine sahip motor,

-Yerli yapısal tasarım ve

-Milli çevresel test altyapısı ile Türkiye’nin özel sektör eliyle uzayda elde ettiği en kapsamlı mühendislik başarısı olarak öne çıktı.

Türkiye’nin uzay yolculuğunda yeni dönem

Fergani Uzay, 135 kişilik mühendis ekibiyle çalışmalarını sürdürüyor. Şirketin hedefi, 2030’a kadar Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi adı verilen milli uydu konumlama ağını kurmak.

FGN-100-d2’nin uzaya ulaşmasıyla Türkiye, özel sektör eliyle uzay teknolojilerinde bağımsızlık yolculuğunda yeni bir aşamaya adım atmış oldu.

NEO ne kadar?

29 Ekim 2025 tarihinde ön siparişe açılan NEO, 20 bin dolardan ön siparişe açıldı. Verilen siparişlerin teslimatı ise 2026 yılının başında yapılacak.

NEO, ABD pazarında satışa sunulmasının ardından fiyatıyla dikkat çekti. 20 bin dolar (yaklaşık 839 bin TL) ön siparişin yanı sıra, aylık 499 dolarlık (yaklaşık 21 bin TL) bir abonelik modeli de bulunuyor.

1X'in CEO'su Bernt Børnich, ''NEO'nun bulaşık makinesini boşaltması beş dakika, çamaşır katlaması 15 dakika sürüyor'' diyor. Buradaki en büyük soru ise peki bu bulaşıkları doğru yerlerine koyabiliyor mu oluyor. Fakat NEO henüz Türkiye pazarına açılmadığı için şimdilik rafa kaldırdığımız bir merak olarak kalıyor.

NEO, konuşmaları ve görsel verileri aynı anda analiz edebilen gelişmiş dil modeli (LLM) ile donatıldı. Bu teknoloji sayesinde kullanıcıya bağlam ekseninde cevap verip iletişim kurabiliyor, bulunduğu ortama göre tepki verebiliyor ve mutfak tezgahındaki malzemeleri algılayarak yemek tarifi bile önerebiliyor.

NEO Türkiye'de satılacak mı?

NEO, yaklaşık 1,65 metre boyunda ve 30 kilogram ağırlığında. 20 kilograma kadar yük taşıyabiliyor ve insan benzeri hareket kabiliyeti sunuyor. Sosyal medyada evinde bir robotun yaşamasını hoş karşılamayacağını söyleyen ve mizah dolu düşüncelerini dile getiren Türk kullanıcı sayısı oldukça fazla. Fakat endişelenmeye gerek yok, NEO henüz Türkiye'de satışa çıkmadı.

İnsan davranışını da analiz ediyor

Son yıllarda yapay zekâ teknolojileri, yalnızca verileri analiz etmekle kalmayıp insan davranışlarını, ses tonunu, ruh halini ve fizyolojik değişimleri de anlayabilir hale geldi. Bu gelişmeler, erken teşhis ve hasta yoğunluğunu azaltma konusunda sağlık sektöründe umut verici bir dönemi başlatıyor.

Hastanelerdeki yoğunluk ilham kaynağı oldu

Sönmez, hastanelerdeki yoğunlukları gözlemleyerek bu sistemi geliştirme fikrini ortaya koydu. Özellikle acil servisler ve polikliniklerdeki yoğunlukların hastalıkların erken teşhisini geciktirdiğini fark eden Sönmez, yapay zekâ ile bu süreci hızlandırmayı hedefliyor.

Dört aşamalı yapay zekâ modeli

Sistem, dört farklı yapay zekâ modelini aynı anda kullanıyor. İlk aşamada görüntü modeli, kullanıcının ruh halini, yaşını ve genel durumunu analiz ediyor. İkinci aşamada ses modeli, nefes alıp veriş, öksürük veya ses kısıklığı gibi semptomları tespit ediyor. Üçüncü aşamada konuşma modeli, kullanıcının cümlelerini analiz ederek sağlıkla ilgili kelimeleri ve olası hastalık belirtilerini ayıklıyor. Elde edilen veriler, arka planda diğer modellere gönderilerek işleniyor. Son aşamada sistem, tüm bilgileri birleştirerek hastalık ihtimallerini kullanıcıya belli bir doğruluk oranıyla sunuyor.

Cep telefonlarına entegre edilecek

Fesih Sönmez, sistemin yakın zamanda cep telefonlarına entegre edilerek herkesin erişebileceğini belirterek, "Yapay zekâ artık sadece bir yardımcı değil, sağlıkta erken teşhisin en güçlü destekçisi olacak" dedi.

Hastalıklar hakkında fikir sahibi olunabiliyor

Sönmez, uygulamanın işleyişi hakkında ise şunları söyledi: "Sistem, görüntü, ses ve konuşma modellerini kullanarak verileri topluyor ve hastalık hakkında tahminler üretiyor. Bu sayede hem bireyler hem de sağlık otoriteleri hastalıklar hakkında fikir sahibi olabiliyor. Eğer sistem ciddi şekilde eğitilirse, hastalığın tam teşhisine kadar ilerleyebilir."

Eğitim, Trabzon Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölüm Başkan Vekili Prof. Dr. Şule Yüksel Özmen tarafından verilecek.

Trabzon'un Ortahisar ilçesinde bulunan Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi Salon 2’de yapılacak olan etkinlik, öğretmenlere yönelik olarak ücretsiz ve yüz yüze düzenlenecek.

09.30–14.30 saatleri arasında gerçekleşecek eğitimde; yapay zekâ, makine öğrenimi ve veri bilimi konularında temel bilgiler aktarılacak.

Katılımcılar, bu kavramların eğitim alanında nasıl kullanılabileceğini örnek uygulamalarla öğrenecek.

Eğitim kapsamında teorik anlatımların yanı sıra, yapay zekâ teknolojilerinin günlük yaşam ve eğitim süreçlerindeki etkisine dair örnekler de paylaşılacak.

Katılımcılara program sonunda sertifika verileceği belirtildi.

500 kişilik kontenjanla sınırlı eğitime katılmak isteyen öğretmenler, başvurularını www.btider.org.tr adresi üzerinden yapabilecek.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ihalenin ülke ekonomisine önemli katkı sağlayacağını vurguladı.

Bakan Uraloğlu, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

Türkiye'yi iletişimde daha da ileriye taşıyacak 5G ihalemizi bugün gerçekleştirdik. 5G ihalesi kapsamında asgari değer olarak belirlediğimiz 2 milyar 125 milyon ABD doları hedefimiz, Katma Değer Vergisi (KDV) ile 3 milyar 534 milyon ABD dolarına ulaştı. Ekonomimize büyük bir katkı sunacak olan 5G ihalemize katılan Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone’a teşekkür ediyorum.

Bakan Uraloğlu, 5G teknolojisinin Türkiye’nin dijital dönüşümünde yeni bir dönemi başlatacağını, haberleşme sektörünün yanı sıra sanayi, sağlık, tarım ve ulaştırma gibi birçok alanda verimlilik artışı sağlayacağını da belirtti.

Toplam 400 MHz’lik frekans, 2 milyar 125 milyon dolar asgari değer üzerinden operatörlere tahsis edildi. Gerçekleşen tekliflerle birlikte 3 operatör toplam 2 milyar 945 milyon dolar ödeme yapacak.

En yüksek teklif Turkcell’den

İhalede 700 MHz bandında:

• A1 paketi: Turkcell 429 milyon dolar,

• A2 paketi: Vodafone 426 milyon dolar,

• A3 paketi: Türk Telekom 425 milyon dolar teklif verdi.

3,5 GHz bandında ise:

• B1 paketi: Turkcell 214 milyon dolar,

• B2 paketi: Türk Telekom 209 milyon dolar,

• B3 paketi: Vodafone 201 milyon dolar teklif sundu.

Sonuç olarak, Turkcell 5, Türk Telekom 4, Vodafone 2 frekans paketi satın aldı.

Karagözoğlu: “5G sadece teknolojik değil, stratejik bir adım”

BTK Başkanı Ömer Abdullah Karagözoğlu, ihalenin açılışında yaptığı konuşmada Türkiye’nin 5G’ye geçişinin teknolojik olduğu kadar stratejik bir dönüm noktası olduğunu belirterek şunları söyledi:

5G; makinalar arası iletişim, yapay zeka, artırılmış gerçeklik, otonom sistemler ve robot teknolojilerinin temel altyapısı olacak. Enerji verimliliği, çevre koruma, tarım, ulaşım, sağlık ve şehircilikte büyük bir dijital dönüşüm başlayacak.

Yerlilik ve millilik vurgusu

Karagözoğlu, 5G sürecinde yerli üretim ve Ar-Ge kapasitesinin ön planda tutulacağını da vurguladı:

4.5G döneminde yerlilik oranı yüzde 52’ye ulaştı. Yeni ihaleyle bu oranı yüzde 60’a çıkaracağız. Ayrıca şebekelerde kullanılan donanımın yüzde 30’unun tamamen milli, yani fikri ve mülkiyet hakları Türkiye’ye ait ürünlerden oluşmasını şart koşuyoruz.

HTK üyesi 14 firma ve 3 operatörün yer aldığı ‘Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi Projesi’ kapsamında 5G çekirdek şebekesi, baz istasyonu, yönetim ve operasyon yazılımları ile radyolink ürünleri tamamen yerli imkanlarla geliştirildi.

5G hizmeti 1 Nisan 2026’da başlıyor

BTK Başkanı, mevcut 549,2 MHz’lik frekans kapasitesinin ihale ile 400 MHz artacağını, bunun da yüzde 72,8 kapasite artışı anlamına geldiğini belirtti.

Yeni yetkilendirmeler kapsamında Türkiye genelinde 5G hizmeti 1 Nisan 2026’da başlayacak.

Bu uygulamalar kapsamında, 18 yaş altı kullanıcıların erişebileceği içerikler yaşa uygun şekilde filtrelenecek. Geçtiğimiz yıl hesap gizlilik ayarlarını yenileyen Instagram, bu adımla gençler için daha güvenli bir dijital ortam oluşturmayı planlıyor.

Sohbet botlarına da ayar yapılacak!

Sözcü'de yer alan habere göre; Söz konusu düzenleme yalnızca paylaşımlarla da sınırlı kalmayacak. Instagram, yapay zeka tabanlı sohbet botlarının da çocuklarla uygunsuz içerikte iletişim kurmasını önleyecek. ABD’li yasa koyucuların inceleme altına aldığı bu botlar, bundan sonra yaşa uygun olmayan hiçbir yanıt veremeyecek.

Çıplaklık içeren paylaşımlar önerilmeyecek

Instagram Ürün Yönetimi Başkanı Max Eulenstein, PG-13 standardının ebeveynler için tanıdık olduğunu vurgulayarak “Genç kullanıcı deneyiminde pusulamız aileler oldu. Onların beklentileri bizi bu modele yönlendirdi,” dedi.

PG-13 filmler, sınırlı küfür, hafif şiddet ve kısmi çıplaklık içerebilir; ancak Meta, genç kullanıcılara çıplaklık içeren hiçbir içeriğin önerilmeyeceğini belirtti.

'Sınırlı içerik' ayarı

Instagram, yeni dönemde gençlerin yetişkin içeriklere erişimini zorlaştıracak ve bazı hesaplarla etkileşimi tamamen kısıtlayacak. Ebeveynlerin devreye alabileceği “Sınırlı İçerik” adlı yeni özellik, PG-13 standardından bile daha sıkı denetim sağlayacak. Platform, içeriği derecelendirmek için binlerce ebeveynin görüşünü aldı ve yapay zekâ destekli sistemlerle denetimi sürdürecek.

Çocuk güvenliğine yönelik adım

Facebook, WhatsApp ve Messenger’ın da sahibi olan Meta, uzun süredir çocuk güvenliği konusundaki eleştirilerle karşı karşıyaydı. ABD’de gençleri bağımlı hâle getirdiği iddiasıyla açılan davalarla uğraşan şirket, bu yeni adımla çocuklara yönelik en kapsamlı güvenlik reformlarından birini hayata geçirmiş oldu.