Geçtiğimiz günlerde tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın Türkiye’deki çay üretimine yönelik değerlendirmeleri kamuoyunda tartışma yaratmıştı.
Rize çayını beğenmediğini söyleyen Ortaylı, “Rizeliler vakit kaybetmeden diktikleri çayı söküp yerine mandalina getirmeli.” ifadelerini kullanmıştı.
Bu sözlere ÇAYKUR’dan yanıt geldi. Genel Müdürlük, çay hakkında kullanılan sözlerin “bu değerleri üreten ve bugünlere taşıyan emektar insanları fazlasıyla incittiğini” açıkladı.
ÇAYKUR’un yazılı açıklamasında, 108 yıl önce Prof. Dr. Ali Rıza Erten tarafından kaleme alınan bir makalede Doğu Karadeniz’de çay yetiştirilebileceğine ilişkin bilgilere yer verildiği hatırlatıldı.
Ayrıca, 16 Şubat 1924’te çıkarılan 407 sayılı Kanun ile bölgede çay tarımının resmen başladığı ve ürünün getirdiği refah sayesinde hızlı bir şekilde sanayileşme ile istihdam sürecinin başladığı vurgulandı.
Çayın Türk halkı tarafından da benimsendiğine dikkat çekilen açıklamada, “Türkiye, kişi başına çay tüketiminin yıllık 3,5 kilogram ile dünyada en fazla olduğu ülke haline gelmiştir. Bizler çalışmalarımızı sürdürürken yönetici odalarında bizden önce çalışmış yılgınlık nedir bilmeyen idarecilerin, çay fabrikalarında bizden önce çalışmış çaya aşık yürekli işçilerin, çay bahçelerinde bizden önce çalışmış dağ, taş, yamaç demeden bir oya işler gibi çay bahçelerini tesis eden çiftçilerin mücadelelerini yüreğimizde hissederek çalışıyoruz.” ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada ayrıca, çayla ilgili kullanılan talihsiz sözlerin üzüntü yarattığı belirtilerek şu ifadeler yer aldı:
Son günlerde kendi üretmiş olduğumuz değerlerimize yönelik dile getirilen talihsiz ifadelerin hem bizleri hem de bu değerleri üreten, bugünlere getiren emektar insanlarımızı fazlasıyla incittiğini belirtmek isteriz. Üstelik dünyadaki benzerlerinden farklı olarak kimyasal kullanılmadan üretildiği için sağlık bakımından bambaşka bir konumda bulunan kendi çayımıza yönelik bir tavrın söz konusu olmasını ise bu değere yapılmış büyük bir haksızlık olarak görüyoruz.
Açıklamanın devamında, her değere sahip çıkılması gerektiğinin altı çizilerek, “Çay, hububat, meyve, beyaz eşya, araba, hangisi olduğu fark etmeksizin hepsine sahip çıkmamız gerektiği inancındayız. Bir ülkenin yükselmesi ve yücelmesinin yolunun da bu olduğu düşüncesindeyiz. İşçimizden girişimcimize, gençlerimizden aydınlarımıza kadar hepimizin aynı hedefte yol almaya devam etmesi dileğiyle.” denildi.
İlber Ortaylı ne demişti?
Prof. Dr. İlber Ortaylı, gazeteci Âdem Metan’ın YouTube kanalında yaptığı söyleşide Türkiye’deki çay üretimiyle ilgili dikkat çeken sözler sarf etmişti.
Rize çayını beğenmediğini belirten Ortaylı, “Rizeliler, diktikleri çayları söküp yerine yeniden mandalina getirsin. Çünkü dünyanın en kaliteli mandalinası aslında Rize’de yetişir. Birileri çıkıp onlara çay üretimini öğretmiş.” demişti.
Ortaylı ayrıca, Türkiye’de kaliteli çay üretiminin mümkün olmadığını savunmuş, iyi çayın yalnızca Hindistan ve Çin gibi ülkelerden elde edilebileceğini dile getirmişti.