Ege Üniversitesi (EÜ) Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Aysun Doğan, akran zorbalığının değişen yüzüne dikkat çekerek, bu sorunla mücadelede çocuk, aile, okul ve toplumun birlikte çalışmasının şart olduğunu vurguladı.
Siber zorbalık: Okul sınırlarını aşan tehdit
Prof. Dr. Doğan, teknolojinin yaygınlaşmasıyla akran zorbalığının yalnızca okul ortamlarında değil, dijital ortamlarda da yaygınlaştığını söyledi. Zorbalığın artık sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları aracılığıyla 7/24 sürebildiğini belirten Doğan, siber zorbalığın geleneksel yöntemlerden daha geniş kitlelere ulaşabildiğini ifade etti.
Bir olayın zorbalık sayılabilmesi için üç temel kriter
Prof. Dr. Doğan, akran zorbalığının üç temel unsur içerdiğini belirtti: “Davranışlar tekrarlayıcıdır, kasıtlıdır ve taraflar arasında güç dengesizliği bulunur.” Fiziksel, sözel, ilişkisel ve siber zorbalık olmak üzere çeşitli türleri bulunduğuna işaret etti.
Zorbalığın nedenleri tek boyutlu değil
Zorbalığın yalnızca birey kaynaklı olmadığını, aile yapısı, okul ortamı ve toplumsal dinamiklerin de etkili olduğunu ifade eden Prof. Dr. Doğan, özellikle aile içi şiddet ve cezalandırıcı ebeveyn tutumlarının zorbalığı tetikleyebileceğini belirtti. “Çocuğun gördüğünü model alması kaçınılmaz. Şiddeti evde gören çocuk, okulda zorba olabilir” dedi.
Kalıcı etkiler: Depresyon, kaygı, okul terkleri
Zorbalığa maruz kalan çocukların yaşadığı duygusal hasarlara dikkat çeken Doğan, uzun vadede depresyon, kaygı bozukluğu, yalnızlık ve intihar riski gibi sorunların ortaya çıkabileceğini söyledi. Aynı şekilde zorba davranışlar sergileyen çocukların da risk altında olduğunu belirterek, bu bireylerde alkol-madde kullanımı, akademik başarısızlık ve suça eğilim gibi problemler görülebileceğini ifade etti.
Çözüm: Bütüncül okul yaklaşımı ve toplumsal seferberlik
Prof. Dr. Doğan, akran zorbalığını önlemek için yalnızca okullarda alınacak bireysel önlemlerin yeterli olmadığını söyledi. “Bu sorun, ancak bütüncül okul yaklaşımı ile çözülebilir. Okul politikaları, öğretmen eğitimi ve aile farkındalığı birlikte yürütülmelidir” dedi.
Okullarda zorbalıkla mücadele programlarının anaokulundan itibaren başlatılması gerektiğini vurgulayan Doğan, “Bu yalnızca çocuğun değil, hepimizin meselesi. Aile, okul, medya ve toplum olarak topyekün hareket etmeliyiz” ifadelerini kullandı.