İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin başlattığı ücretsiz bokaşi (bokashi) kompost seti uygulamasına bir haftada yaklaşık 2 bin başvuru yapıldı. 10 bin kova ile başlayan projede mutfak atıkları çöpe değil toprağa kazandırılıyor. Amaç; organik atıkları kaynağında ayrıştırmak, sera gazı salımını azaltmak ve toprağın verimini artırmak.
Projeye başvurular HİM – Hemşehri İletişim Merkezi (ALO 153) üzerinden alındı. İlk etapta Konak’ta Kültür ve Alsancak mahallelerinde başlayan uygulama, Karşıyaka ve Bornova’ya yayıldı.
Mahalle mahalle dağıtım
Karşıyaka’da Bostanlı ve Yalı mahalleleri ile Bornova’da Ergene, Erzene, EVKA 3 ve Kazım Dirik mahallelerinde eğitimlerin ardından kompost setleri dağıtıldı.
Evsel organik atıklar özel kovalar içinde az oksijenli ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermente edilerek komposta dönüştürülüyor.
10 bin kova ile başladı
Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı bünyesinde kurulan Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nün koordinasyonunda yürütülen çalışmada 10 bin kova dağıtımı planlandı.
Yetkililer, ilk haftada yaklaşık 2 bin talep geldiğini bildirdi.
Kokusuz ve apartmana uygun sistem
Japonca’da “fermente organik madde” anlamına gelen bokaşi yöntemi; meyve-sebze atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posasının kapalı kovada fermente edilmesini sağlıyor. Sistem, koku ve haşere oluşturmadan ev ortamında uygulanabiliyor.
Fermantasyon sonunda elde edilen ürün toprak düzenleyici olarak kullanılıyor. Oluşan sıvı ise 1:100 oranında seyreltilerek doğal gübre olarak değerlendiriliyor.
Kompostlar belediye tarafından toplanacak
Vatandaşların ürettiği kompostlar belediye ekipleri tarafından toplanacak. Elde edilen ürünler park, bahçe ve tarımsal alanlarda kullanılacak. Dileyen yurttaşlar kompostu kendi bahçelerinde veya saksılarında değerlendirebilecek.
Bokaşi kompost seti nasıl kullanılır? Adım adım uygulama rehberi
Bokaşi (bokashi) kompost sistemi, organik atıkların havasız ortamda fermente edilmesine dayanır. Doğru uygulandığında koku yapmaz, sinek oluşturmaz ve apartman yaşamına uygundur. İşte adım adım kullanım süreci:
1. Kovayı hazırlayın
- Musluğu, contalar içte ve dışta kalacak şekilde kovaya yerleştirin ve somunu sıkıca sabitleyin.
- Kovanın altına süzgeci yerleştirin.
- Süzgecin üzerine 3–4 cm kalınlığında mukavva veya baskısız karton koyun.
- Renkli dergi, kuşe kâğıt veya baskılı materyal kullanmayın.
2. İlk aktivasyonu yapın
- 1 ölçek (50 ml) bokaşi konsantresini klorsuz suyla 1:10 oranında seyreltin.
- Kartonu bu karışımla ıslatın.
- Şebeke suyu kullanılacaksa en az bir gece dinlendirin.
- Konsantreyi kullanım sonrası ağzı kapalı şekilde buzdolabında saklayın.
3. Atıkları ekleme süreci
- Meyve, sebze, yemek artıkları, çay ve kahve posası kullanılabilir.
- Atıkları küçük parçalara ayırarak günde tek seferde kovaya ekleyin.
- Her katmana kimyasal işlem görmemiş odun talaşı serpin.
- Seyreltilmiş bokaşi sıvısıyla hafifçe nemlendirin.
- Deliksiz aparatla iyice sıkıştırın. Hava kalmaması fermantasyonu hızlandırır.
- Kapağı her kullanım sonrası sıkıca kapatın.
4. Fermantasyon süreci
- Kova doğrudan güneş almayan bir yerde tutulmalıdır.
- Ortalama 24 °C oda sıcaklığı idealdir.
- Fermantasyon sırasında koku oluşmaz; turşu/sirke kokusu normaldir.
- Kötü koku ve renk bozulma belirtisidir.
5. Bokaşi alt suyu (sıvı gübre)
- 15–20 gün içinde alt su oluşmaya başlar.
- Musluktan gün aşırı alınmalıdır.
- 1:100 oranında klorsuz suyla seyreltilerek bitkilere iki sulamada bir verilir.
- Alt su buzdolabında saklanmalı, bozulmuşsa kullanılmamalıdır.
6. Posanın toprağa kazandırılması
- Kova dolduktan sonra en az 15 gün kapalı ve karanlık ortamda bekletilir.
- Fermente olmuş posa yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür.
- Yaklaşık iki ay sonra toprak bitki dikimine uygun hale gelir.
- Bahçe, büyük saksı, site bahçesi veya park alanlarında değerlendirilebilir.
7. Çift kova sistemi
- Sette iki kova bulunur.
- İlk kova dolduğunda fermantasyona bırakılır, ikinci kova kullanılmaya başlanır.
- Sıkıştırma kapağı iki kovada ortak kullanılır.