29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlamalarıyla birlikte Türkiye’nin en bilinen marşlarından biri olan İzmir Marşı yeniden dillerde. Ancak bu marş sadece ritmiyle değil, arkasındaki anlamlı geçmişiyle de dikkat çekiyor. Yıllardır marşın sözlerinin kime ithaf edildiği, ne zaman yazıldığı ve kimin tarafından bestelendiği konusunda çeşitli rivayetler ortaya atılıyor. İşte İzmir Marşı'nın pek az bilinen hikayesi...
İZMİR MARŞI’NIN YAZARI KİM?
İzmir Marşı'nın sözlerinin kime ait olduğu kesin olarak bilinmese de birçok kaynakta Ali Ulvi Elöve ismi öne çıkıyor. Elöve, dönemin Maarif Vekâleti tarafından görevlendirilmiş bir eğitimci ve yazardır. Marşın sözlerinin 1920’li yılların başında yazıldığı düşünülüyor.
İZMİR MARŞI'NIN BESTESİ KİME AİT?
Marşın bestesiyle ilgili olarak da farklı iddialar var. En güçlü görüş, Necip Celal Andel tarafından bestelendiği yönünde.
Ancak bazı kaynaklar, bestede Ahmet Adnan Saygun gibi isimlerin de etkili olduğunu öne sürüyor. Hatta marşın melodisinin bir İtalyan halk ezgisine benzediği de uzun süredir konuşuluyor.
İZMİR MARŞI KİME YAZILDI?
En çok merak edilen noktalardan biri de “İzmir’in dağlarında çiçekler açar” dizelerinin kime yazıldığı. Bazı tarihçiler bu sözlerin İzmir’in kurtuluşunda şehit düşen Türk askerlerine ithafen yazıldığını belirtiyor. Ancak bazı araştırmacılar, M. Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının kahramanlıklarına vurgu yapıldığını ifade ediyor.
Marşta geçen “Kır atını süren selvi boylum, düşmanları denize döktü” gibi dizeler, sadece bir askerî zaferi değil, aynı zamanda halkın direnişini ve bağımsızlık arzusunu da simgeliyor. Bu yönüyle marş, Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesinin sembollerinden biri olarak kabul ediliyor.
KAFKASYA MARŞI İLE BÜYÜK BENZERLİK! ASLINDA BU MARŞ ENVER PAŞA'YA MI YAZILDI?
İzmir Marşı'nın orijinalinin I. Dünya Savaşı'nda Kafkasya Cephesi komutanı Enver Paşa'ya yazıldığını iddia edenler de var. Hatta öyle ki İzmir Marşı'nın çalıntı olduğu iddiaları dahi yıllardır konuşuluyor.
İşte bilmeyenler için Kafkasya Marşı'nın sözleri:
Kafkasya dağlarında çiçekler açar
Altın güneş orda, sırmalar saçar
Bozulmuş düşmanlar hep yel gibi kaçar
Kader böyle imiş ey garip ana
Kanım helâl olsun güzel vatana.
Kafkasya dağlarında oturdum kaldım
Şehit olanları deftere yazdım
Öksüz yavruları ben bağrıma bastım
Kader böyle imiş ey garip ana
Kanım helâl olsun güzel vatana.
Türk oğluyum ben ölmek isterim
Toprak diken olsa yatağım yerim
Allah'tan utansın dönenler geri
Kader böyle imiş ey garip ana
Canım feda olsun güzel vatana.
Kafkasya dağlarına bomba koydular
Türk'ün sancağını öne koydular
Şanlı zaferlerle düşmanı boğdular
Kader böyle imiş ey garip ana
Canım feda olsun güzel vatana.