İzmir'in Urla ilçesinde yer alan ve kültürel mirasını koruyarak sanatsal bir kimliğe bürünen Barbaros Mahallesi, küresel çapta kazandığı başarıyla dikkatleri üzerine çekiyor. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü tarafından tescillenen köy, özellikle 2016 yılından bu yana düzenlenen 'Oyuk Festivali' sayesinde ziyaretçi profili ve sayısında büyük bir ivme yakaladı. Sessiz sedasız bir kırsal yerleşimken, sokaklarını süsleyen renkli korkuluklarla bir açık hava müzesine dönüşen mahalle, hem yerli hem de yabancı turistlerin rotasına girdi.
700 YILLIK GEÇMİŞ VE YARIM KALAN TURİZM HİKAYESİ
Barbaros Mahallesi 700 yıllık bir tarihe sahip. 1970'li yılların ikinci yarısından itibaren turistler mahalleyi ziyaret ediyor. Mahalle Muhtarı Barbaros Ersan, geçmiş dönemde de köy kadınlarının el işi ürünlerini sattığını ve folklor gösterilerinin yapıldığını, köyde canlı bir atmosferin olduğunu aktardı. Ersan, bu sürecin 1998 yılında otellerin 'her şey dahil' sistemine geçmesiyle sona erdiğini ve köydeki turizm hareketliliğinin bıçak gibi kesildiğini dile getirdi.
KORKULUKLARLA GELEN İKİNCİ BAHAR
Köydeki durgunluğun 2016 yılına kadar sürdüğünü ifade eden Muhtar Ersan, 'Oyuk Festivali' fikrinin hayata geçmesiyle makus talihlerinin değiştiğini vurguluyor. Festivalin tamamen köy halkının dayanışması ve imece usulüyle ortaya çıktığını belirten Ersan, temel amacın tarımı canlandırmak, köyü tanıtmak ve dışarıya verilen göçü tersine çevirmek olduğunu kaydediyor.
İlk festivalde köy nüfusu kadar, yani yaklaşık 400 adet korkuluk yapıldığını anlatan Ersan, her hanenin kendi kapısının önüne, penceresine veya sokağına bir 'oyuk' yerleştirmesiyle köyün çehresinin değiştiğini belirtiyor. Festivalin sürdürülebilir olması adına yıpranan korkulukların her yıl yenilendiği bilgisini veren Ersan, bu girişimin kırsal kalkınmada ciddi bir başarı sağladığının altını çiziyor.
DÜNYA LİGİNE GİRİŞ SÜRECİ
Muhtar Ersan'ın verdiği bilgilere göre mahallenin dünya ligine giriş süreci 2021'de başladı. UNESCO'ya başvuran mahalle sakinleri 2024 yılında listeye girmeye hak kazandı. Mahalle En İyi Turizm Köyü unvanını ise 17 Ekim 2025 tarihinde almayı başardı. Bu tescil kararının ardından köye ilgi katbekat arttı. Meraklı ziyaretçiler şimdi Barbaros Mahallesi'ne akın ediyor.
KADIN ELİ DEĞEN İŞLETMELER VE SANAT ORTAMI
Mahallede yaşamayı seçen mimar Arzu Kutluay ise Barbaros'un şehre yakınlığı ve sunduğu yaşam kalitesiyle diğer köylerden ayrıldığını düşünüyor. Köydeki işletmelerin büyük çoğunluğunun kadınlar tarafından yönetildiğine dikkat çeken Kutluay, sanatla iç içe bir yaşam sürdüklerini vurguluyor.
Festival dönemlerinin oldukça hareketli geçtiğini belirten Kutluay, tarlalardan köye inen korkulukların tarıma dikkat çekmek amacıyla sergilendiğini hatırlatıyor. Köyde açık hava sinemasından kadınlar korosuna, ritim atölyelerine kadar pek çok etkinliğin imece ruhuyla yapıldığını aktaran Kutluay, 'En İyi Turizm Köyü' unvanının sosyal medya etkisiyle birleşerek ziyaretçi sayısını artırdığını gözlemlediklerini ifade ediyor.