Muğla’nın Marmaris ilçesindeki Amos Antik Kenti’ne ait olduğu belirlenen yaklaşık 2 bin 200 yıllık yazıtlı stel parçası, Helenistik dönemde arazi kiralamanın yalnızca bedelle sınırlı olmadığını ortaya koydu. MÖ 220-200 yıllarına tarihlenen yazıtta, kira ücretinin yanı sıra kiracıya asma ve incir fidanı dikme zorunluluğu getirildiği, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ise cezai şartlar uygulandığı belirlendi.
Marmaris Ticaret Odası’nın açıklamasına göre eser, Fethiye Şövalye Adası’nda yürütülen çalışmalar sırasında bulundu. Fethiye Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü tarafından koruma altına alınan yazıtlı stel parçasının, yapılan epigrafik incelemeler sonucunda Amos Antik Kenti’ne ait olduğu saptandı.
YAZITTA KİRA BEDELİYLE BİRLİKTE FİDAN ŞARTI DA YER ALDI
Her iki yüzü yazılı olan eserin, antik kente ait ayrıntılı bir arazi kira sözleşmesi olduğu tespit edildi. Yazıtta, her 100 drahmilik kira bedeline karşılık 800 asma ve 40 incir fidanı dikilmesinin zorunlu tutulduğu bilgisi yer aldı.
Sözleşmede yalnızca üretim şartları değil, tarımsal uygulamaya ilişkin ayrıntılar da kayda geçirildi. Fidanların hangi derinlikte dikileceğine kadar uzanan talimatlar, dönemin tarım bilgisini ve arazi kullanım düzenini gözler önüne serdi.
CEZAİ ŞARTLAR VE TAZMİNAT HÜKÜMLERİ DE BULUNDU
Yazıtta dikkat çeken bir diğer unsur ise hukuki yaptırımlar oldu. Sözleşmede, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak cezai şartlar ve tazminat hükümleri de ayrıntılı biçimde sıralandı.
Bu yönüyle eser, Helenistik dönemde kira ilişkisinin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sıkı kurallarla çerçevelenmiş hukuki bir düzen içinde yürütüldüğünü gösterdi. Buluntu, antik çağdaki mülkiyet, üretim ve sorumluluk anlayışına dair önemli veriler sundu.
ESERİN ORTA ÇAĞ’DA TAŞINDIĞI DEĞERLENDİRİLİYOR
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün incelemesine göre yazıtın asıl yerinin, Amos’taki Apollon Samnaios kutsal alanı olduğu belirlendi. Eserin, Orta Çağ’da gemilerde balast taşı olarak kullanılmak üzere Fethiye Şövalye Adası’na taşındığı değerlendirildi.
Prof. Dr. Fatih Onur tarafından bilim dünyasına kazandırılan eser, müze envanterinde koruma altında tutuluyor. Açıklamada, aynı sözleşme grubuna ait yeni parçaların gün yüzüne çıkarılması için Kazı Başkanı Doç. Dr. Mehmet Gürbüzer ve ekibinin çalışmalarını sürdürdüğü de bildirildi.